Türkiye'de milyonlarca vatandaşı ve ticari işletmeyi yakından ilgilendiren alacak verecek uyuşmazlıklarında Yargıtay'dan çok önemli bir emsal karar geldi. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, İzmir'de bir emlakçının ödenmeyen komisyon ücreti için hem icra takibi başlatması hem de tüketici hakem heyeti üzerinden dava açmasının önünde yasal bir engel bulunmadığına hükmetti. Resmi Gazete'de yayımlanan karar, yerel mahkemelerin "derdestlik" (aynı davanın başka bir mahkemede veya makamda görülmekte olması) gerekçesiyle verdiği usulden ret kararlarına karşı hukuki bir yol haritası çizmiş oldu.
Komisyon ücretini alamayan emlakçının hukuk mücadelesi
Dava dosyasına yansıyan olaylar zinciri, İzmir'de faaliyet gösteren bir gayrimenkul danışmanının aracılık ettiği ev satışından doğan komisyon ücretini tahsil edememesiyle başladı. Alacağını almak isteyen emlakçı, yasal haklarını kullanarak ilk olarak icra dairesi aracılığıyla takip başlattı. Borçlunun bu takibe itiraz etmesi üzerine icra süreci yasa gereği durduruldu. Bunun üzerine alacaklı emlakçı, uyuşmazlığın çözümü için tüketici hakem heyetine başvurdu ancak buradan da ret yanıtı aldı. Hukuk mücadelesinden vazgeçmeyen vatandaş, talebinin esastan incelenmesi ve uyuşmazlığın çözülmesi amacıyla son olarak İzmir 7. Tüketici Mahkemesinde alacak davası açtı.
Yerel mahkemenin "derdestlik" kararına Adalet Bakanlığından itiraz
İzmir 7. Tüketici Mahkemesi, dosyayı inceledikten sonra davacı emlakçının hakem heyetine başvurmadan ve dava açmadan önce icra takibi başlatmış olmasını dikkate aldı. Mahkeme, medeni usul hukukunda yer alan "derdest bir dosya varken aynı konuda ikinci bir dava açılamayacağı" kuralına dayanarak açılan davanın usulden reddine karar verdi. Yerel mahkemenin bu kararının kesinleşmesinin ardından devreye Adalet Bakanlığı girdi. Bakanlık, mevcut yasal düzenlemelere göre davacının, yasada belirlenen parasal sınırlar dahilinde hem icra yoluna gidebileceğini hem de tüketici hakem heyetine başvurabileceğini belirterek, yerel mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Yargıtay'a "kanun yararına temyiz" talebinde bulundu.
Yargıtay son noktayı koydu: İki yasal imkan aynı anda kullanılabilir
Adalet Bakanlığının talebi üzerine dosyayı yeniden detaylı şekilde inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, emsal niteliğinde bir değerlendirmeye imza attı. Dairenin kararında, dava tarihi itibarıyla yasal sınır olan 149 bin liranın altındaki uyuşmazlıklar için alacaklıların hem icra takibi başlatabileceği hem de alacak davası yoluna gidebileceği vurgulandı. Kararda, bu iki ayrı hukuki başvurunun birbirine "derdestlik" oluşturmayacağı açıkça ifade edildi.
Yargıtay, icra takibine itiraz edilmesiyle duran sürecin ardından tüketici hakem heyeti ve mahkeme yoluna gidilmesinin tamamen birbirini tamamlayan yasal imkanlar olduğuna dikkat çekti. Kararda, mahkemenin işin esasına girip tarafların delillerini değerlendirerek bir karar vermesi gerekirken davanın doğrudan reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtildi. Bu doğrultuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, taraflar açısından sonuca etkili olmamak üzere, yerel mahkeme kararını kanun yararına bozdu. Hukuk dünyasında yankı uyandıran bu karar, alacak tahsili süreçlerinde yasal haklarını sonuna kadar kullanmak isteyen vatandaşlar için önemli bir hukuki zemin sağladı.
