İran'ın, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından kullanılan İngiliz askeri üslerini "meşru hedef" olarak gördüğünü duyurması, uluslararası arenada askeri hareketliliği yeniden gündeme taşıdı. İngiltere hükümeti, artan söylemlerin ardından kendini ve müttefiklerini savunmak için günün 24 saati teyakkuzda olduğunu açıkladı. İngiltere, topraklarında ve deniz aşırı bölgelerinde bulunan askeri üslerinden ABD'nin yalnızca "savunma" amaçlı eylemler düzenlemesine izin verirken, İran'a yönelik doğrudan saldırı operasyonlarında yer almayı reddediyor.
İngiltere'den İran'a 'Savunma' Mesajı
İran Dışişleri Bakanlığı, İngiltere'nin mevcut durumu itibarıyla ABD'nin bölgedeki eylemlerine "suç ortağı" olduğunu öne sürdü. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'ye askeri destek sağlayan her ülkenin, ortaya çıkacak sonuçlardan ve yansımalardan sorumlu tutulacağını bildirdi. Bu açıklamalar, ABD'nin İran sınırları içindeki belirli hedeflere yönelik üst üste 13'üncü gecesinde de askeri hava harekatı düzenlediği bir süreçte kamuoyuna yansıdı.
İngiltere hükümet sözcüsü, açıklamalara karşı yaptığı resmi değerlendirmede net bir tablo çizdi. Sözcü, İngiltere Silahlı Kuvvetleri'nin ister kendi topraklarında ister yurt dışında olsun, ülkeyi her türlü olası tehditten korumaya tam kapasiteyle hazır olduğunu vurguladı. Ayrıca, NATO müttefikleriyle yakın iş birliği içinde çalışılarak hava ve füze savunmasına yönelik kademeli bir yaklaşımın sürdürüldüğü belirtildi. Londra yönetimi, uluslararası hukuka uygun hareket ederek daha geniş çaplı bir çatışmaya çekilmekten kaçındıklarını ve temel önceliklerinin halkı ile müttefiklerini savunmak olduğunu aktardı.
ABD ve İngiltere Arasında Askeri İş Birliği
ABD Başkanı Donald Trump, bölgedeki askeri sürece yeterince destek verilmediği gerekçesiyle İngiltere hükümetini ve eski Başbakan Sir Keir Starmer'ı geçmişte eleştirmişti. Tahran yönetimi ise siyasi düzeydeki bu görüş ayrılıklarına rağmen İngiltere'yi aktif askeri harekatın doğrudan bir parçası olarak konumlandırmaya çalışıyor.
Mart ayında başlayan ve Körfez ülkeleri ile Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik riskleri bertaraf etmeyi amaçlayan süreçte, İngiliz üslerinin ABD kullanımına onay verilmişti. Bu kapsamda, Gloucestershire'daki RAF Fairford ve Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia da dahil olmak üzere stratejik üsler, askeri operasyonlar için ABD kuvvetlerine açıldı. İngiltere'nin yeni Başbakanı Andy Burnham'ın göreve gelmesinin ardından bu politikanın değiştirilmediği ifade edildi. İran medyasında yer alan haberlerde, ABD bombardıman uçaklarının İngiltere'deki RAF Fairford üssünden kalkış yaptığı iddia edilirken, İngiltere Savunma Bakanlığı operasyonel detaylara ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.
İran'ın İngiliz Üslerine Yönelik Füze Girişimleri
Bölgedeki hareketliliğin başladığı 28 Şubat tarihinden birkaç gün sonra, İran'ın Londra Büyükelçisi Seyid Ali Musavi diplomatik bir değerlendirmede bulunmuştu. Musavi, İngiltere'nin fiili olarak sürece katılması durumunda İran'ın "meşru müdafaa hakkını" kullanacağını ifade etmişti.
Bu sürecin devamında 19 Mart'ta, İran topraklarından Chagos Adaları'nda konumlanan İngiltere'ye ait Diego Garcia üssüne yönelik iki balistik füze fırlatıldığı kaydedildi. Resmi verilere göre füzelerden birinin uçuş sırasında teknik arıza yaşayarak düştüğü, diğerinin ise bölgede devriye gezen ABD savaş gemisi tarafından havada imha edildiği belirtildi. O dönemde, İran'ın yaklaşık 3 bin 600 kilometre uzaklıktaki takımadalara ulaşabilecek menzile sahip füze kapasitesi tartışma konusu olmuştu. İsrail kaynakları, İran'ın 4 bin kilometre menzilli füzeleri bulunduğunu, bu durumun teorik olarak İngiltere ve kıta Avrupası ülkelerini etkileyebileceğini öne sürmüştü.
Dönemin Konut Bakanı Steve Reed ise, İran'ın doğrudan İngiltere anakarasını hedef aldığına dair spesifik bir istihbarat değerlendirmesi bulunmadığını belirtmişti. Güvenlik analistleri, devam eden hava harekatlarının İran'ın füze cephaneliğini ve isabet oranını önemli ölçüde zayıflattığına dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı'nda Güvenlik Önlemleri
Son aylarda Körfez bölgesinde hareketlilik ciddi seviyelere ulaştı. ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine yönelik eylemlerin yanı sıra, küresel ticaretin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda sivil gemilere yönelik güvenlik riskleri yakından takip ediliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan son bilgilendirmede, belirlenen hedeflere yönelik 13'üncü gece harekatlarının tamamlandığı duyuruldu. Açıklamada, yaşanan gerilime rağmen Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açık tutulduğu ve ticari gemilerin ABD askeri unsurlarının desteğiyle rotalarında ilerlemeye devam ettiği kaydedildi.
