İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü (INE) tarafından açıklanan 2025 yılı verilerine göre, ülkede sona eren evlilik sayısında düşüş eğilimi devam ediyor. Geçtiğimiz yıl toplam 83 bin 683 evlilik resmi olarak noktalanırken, İspanya'da boşanma vakaları bir önceki yıla kıyasla yüzde 2,7 oranında geriledi. Kayıtlara geçen ayrılık süreçlerinin yüzde 96,5'ini doğrudan boşanmalar, yüzde 3,4'ünü resmi ayrılıklar ve binde 1'ini evliliğin iptali davaları oluşturdu. Açıklanan raporda asıl dikkat çeken unsur ise hukuki süreçlerin işleyişi ve çocukların velayet paylaşımında yaşanan köklü yapısal değişimler oldu.
Anlaşmalı ayrılıklar tercih ediliyor
Ayrılık süreçlerinin detaylarına bakıldığında, çiftlerin büyük bir çoğunluğunun çekişmeli davalar yerine uzlaşmayı tercih ettiği görülüyor. Verilere göre boşanmaların yüzde 80,5'i anlaşmalı olarak gerçekleşirken, taraflar arasındaki uyuşmazlık nedeniyle mahkeme kararına bağlanan davaların oranı yüzde 19,5'te kaldı. Kararların resmileşme yolları incelendiğinde ise vakaların yüzde 59,3'ü mahkeme kararıyla, yüzde 24,8'i kararnameyle ve yüzde 15,9'u noter huzurunda düzenlenen resmi senetle tamamlandı. Özellikle noter huzurunda ayrılık seçeneğinin önceki yıllara kıyasla giderek daha fazla tercih edilmesi, hukuki süreçlerin hızlandığına işaret ediyor. Öte yandan, 2025'teki boşanmaların 2 bin 221'ini eşcinsel çiftler oluştururken, bu grupta kadınlar arasındaki ayrılıkların erkeklere göre daha yüksek olduğu saptandı.
Evlilik süresi ve yaş ortalaması artıyor
Evliliklerin süresi ve boşanan bireylerin demografik özellikleri de dikkat çekici değişimler barındırıyor. 2025 yılında boşanmayla sonuçlanan evliliklerin ortalama 16,2 yıl sürdüğü belirlendi. Özellikle uzun süreli evliliklerde ayrılık oranının yüksekliği göze çarparken, resmi ayrılık kararı alanların yaklaşık üçte birinin (yüzde 31,2) 20 yıl veya daha uzun süredir evli olduğu tespit edildi. İki yıldan kısa süren evliliklerin sonlanma oranı ise yalnızca yüzde 3,4 olarak kayıtlara geçti.
Boşanan bireylerin yaş ortalamasındaki yükseliş eğilimi de devam ediyor. 2016 yılında erkeklerde 46,7, kadınlarda 44,2 olan ortalama boşanma yaşı, 2025 verilerine göre erkeklerde 49,1'e, kadınlarda ise 46,6'ya ulaştı. Her iki cinsiyette de boşanmaların en yoğun yaşandığı yaş aralığı 40-49 yaş grubu oldu.
Ortak velayet geleneksel modeli yıktı
Haberin ve açıklanan verilerin en çarpıcı bölümü ise velayet kararlarında ortaya çıktı. Avrupa genelinde değişen aile dinamiklerine paralel olarak, babaların çocuk bakımında daha aktif rol alması İspanya yargısına da yansıdı. Dağılan evliliklerde küçük çocukların bulunduğu vakaların yüzde 50,8'inde mahkemeler ortak velayet kararı verdi. Bu tarihi oran, uzun yıllardır uygulanan ve velayetin tek başına anneye verildiği yüzde 45,3'lük payı ilk kez geride bıraktı. Sadece babaya verilen velayet oranı ise yüzde 3,4 gibi çok kısıtlı bir seviyede kaldı. Bu istatistik, aile yapısındaki geleneksel rollerin dönüştüğünün en somut hukuki kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Nafaka kararları ve bölgesel farklılıklar
Çocuklu boşanmaların yüzde 53,7'sinde iştirak nafakası ödenmesine hükmedilirken, bu ödemelerin yüzde 52,1'ini babalar üstlendi. Nafakanın anne ve baba arasında paylaşıldığı durumların oranı ise yüzde 44,1 olarak gerçekleşti. Eşlerden birinin diğerine ödediği yoksulluk nafakası (dengeleyici nafaka) sadece yüzde 6,4 oranında uygulanırken, bu ödemelerin yüzde 91,4'ünde yükümlü taraf erkekler oldu.
Bölgesel bazda incelendiğinde boşanma oranlarında farklılıklar göze çarpıyor. Ceuta, her bin kişi başına 2,5 evlilik sonlanmasıyla ülke ortalamasının (1,7) oldukça üzerine çıkarak zirvede yer aldı. En düşük boşanma oranları ise 1,4'lük seviyeyle Extremadura ve Castilla y León bölgelerinde kaydedildi. Dünya genelindeki oranlar ve önceki yılların verileriyle karşılaştırıldığında İspanya, evlenme ve boşanma dengesinde Avrupa'nın istikrarlı ülkeleri arasındaki yerini korumaya devam ediyor. Yeni velayet eğilimlerinin ve uzlaşmacı hukuki yolların yaygınlaşmasının, önümüzdeki yıllarda aile içi anlaşmazlık süreçlerini çok daha modern ve yıpratıcı olmayan bir çizgiye taşıması öngörülüyor.
