Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2011 yılından bu yana devam eden krizin ve rejim değişikliğinin ardından ilk kez Suriye'nin başkenti Şam'ı ziyaret etti. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bir araya gelen Guterres, düzenlenen ortak basın toplantısında bölgesel barış, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve yeniden inşa sürecine dair önemli açıklamalarda bulundu.
Siyasi Geçiş Sürecine Tam Destek
Suriye'nin bugün tarihi bir dönüm noktasında olduğunu belirten Guterres, geçmişte yaşanan baskı döneminden rejimin çöküşüne kadar ülkeye gelmemek yönünde bilinçli bir karar aldığını ifade etti. Artık tüm Suriyeliler için daha istikrarlı, kapsayıcı ve müreffeh bir geleceğin temellerini atma fırsatı doğduğuna dikkat çeken BM Genel Sekreteri, teşkilatın Suriye üzerinde farklı veya gizli bir ajandası olmadığını vurguladı. BM'nin tek gündeminin Suriye hükümeti ve halkının refahı olduğunu dile getiren Guterres, geçiş dönemi adaletinin sağlanması, kalıcı bir anayasa taslağının hazırlanması ve özgür seçimlerin düzenlenmesi konularında siyasi geçiş sürecini desteklemeye hazır olduklarını bildirdi. Ayrıca uluslararası topluma çağrıda bulunarak, on yılı aşkın süren yıkıcı bir çatışmanın ardından ülkenin tek başına yeniden inşa edilemeyeceğini, ekonomik toparlanma, altyapı onarımı ve mültecilerin güvenli dönüşü için küresel dayanışmanın şart olduğunu hatırlattı.
"Golan Tepeleri Suriye Toprağıdır"
Ziyaretin en dikkat çekici anlarından biri, Guterres'in İsrail'in bölgedeki ihlallerine yönelik net tavrı oldu. Toplantıda, Suriye'nin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin hayati önem taşıdığını vurgulayan BM Genel Sekreteri, İsrail'in Golan Tepeleri çevresindeki faaliyetlerini "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Uluslararası hukuku hatırlatan Guterres, "Golan Tepeleri Suriye toprağıdır, Suriye'ye ait olan Suriye'nindir ve elinden alınamaz." şeklinde konuştu. Kuvvetlerin çekilmesi anlaşmasına yönelik ihlallerin son derece ciddi boyutlara ulaştığını belirten Guterres, bu durumun Golan Tepeleri gerçeğini değiştirmeyeceğinin ve hak ihlallerinin meşrulaştırılamayacağının altını çizdi.
BM Güvenlik Konseyi'ne Veto Eleştirisi
Basın mensuplarının İsrail'in Suriye topraklarına yönelik askeri operasyonları ve Birleşmiş Milletler'in bu konudaki yaptırım gücüne dair sorularını da yanıtlayan Guterres, kurum içi öz eleştirilerde bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) mevcut yapısını ve işleyişini hedef alan Guterres, konseyin derin jeopolitik bölünmeler yaşadığını ve ciddi bir meşruiyet sorunuyla karşı karşıya olduğunu kaydetti. Sahadaki BM görevlilerinin ihlallerin olumsuz sonuçlarını en aza indirmek için yoğun çaba sarf ettiğini belirten Guterres, BMGK'nın mevcut yapısının günümüz dünya gerçeklerini yansıtmadığını dile getirdi. Özellikle veto hakkının kullanımına dikkat çeken Genel Sekreter, bu sistemin birçok krizde uluslararası hukukun etkin bir şekilde işlemesi için atılması gereken adımları doğrudan engellediğini sözlerine ekleyerek adil bir küresel düzen çağrısını yineledi.
