ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'nin Buergenstock kasabasında İranlı yetkililerle gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından önemli açıklamalarda bulundu. Geçtiğimiz hafta imzalanan geçici mutabakatın üzerine inşa edilen bu müzakerelerin, taraflar arasında kalıcı bir barış anlaşması tesis edilmesi adına iyi bir temel oluşturduğu belirtildi. Ara bulucu ülkeler Pakistan ve Katar tarafından yapılan ortak açıklamada, 60 gün içinde kalıcı bir anlaşmaya varılması amacıyla ortak bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandığı duyuruldu.
Müzakerelerde Kritik Maddeler ve Hürmüz Boğazı Güvencesi
Yapılan diplomatik temaslar kapsamında taraflar, küresel petrol sevkiyatının en kritik güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir iletişim hattı kurulması konusunda anlaştı. Ayrıca, İsrail ile İran bağlantılı gruplar arasında Lübnan'da süregelen çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir mekanizma üzerinde de uzlaşıya varıldığı kaydedildi.
ABD Başkan Yardımcısı Vance, Tahran yönetiminin uluslararası nükleer denetçilerin ülkeye girişine izin vermeyi, yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının yönetimi için yeni mekanizmalar kurmayı ve ateşkes süreçlerini uygulamayı kabul ettiğini bildirdi. Görüşmelerin arka planında, geçtiğimiz yıl İran'ın nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen askeri müdahalelerin ardından Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimlerinin durdurulmuş olması yatıyor. Yeni süreçle birlikte bu uluslararası denetimlerin yeniden başlaması öngörülüyor.
Petrol Piyasalarında Rahatlama ve Ekonomik Yansımalar
Görüşmelerde sağlanan ilerleme haberlerinin ardından küresel piyasalarda petrol fiyatlarında düşüş kaydedildi. Brent petrolün varil fiyatı 80 doların altına gerilerken, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka endişelerinin hafiflemesi enerji piyasalarına olumlu yansıdı. Müzakerelerin ardından ABD Hazine Bakanlığı, İran menşeli ham petrol ve petrokimya ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına belirli bir süre için izin veren genel bir lisans yayımladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, petrol ve petrokimya ihracatı için bazı muafiyetler sağlandığını, dondurulan varlıkların bir kısmının serbest bırakılacağını belirtti. ABD'li yetkililer, serbest bırakılacak fonların kontrolünün ABD ve Katar'da olacağını, bu kaynakların yalnızca temel gıda ve tarım ürünleri satın alınmasında kullanılabileceğini ifade etti.
Bölgedeki Askeri Hareketlilik Azaldı
İsviçre'deki diplomatik hareketliliğin ardından Lübnan'daki askeri gerilimin de hafta sonundan bu yana azaldığı gözlemlendi. Bölgedeki güvenlik kaynakları, hava saldırılarının durduğunu ve sınır hattındaki tansiyonun düştüğünü aktardı. Gerilimin azalmasıyla birlikte, sınır bölgesine yakın bazı yerleşim yerlerindeki güvenlik kısıtlamalarının kaldırıldığı bildirildi.
İsrail tarafı, diplomatik bir çözüme karşı olunmadığını ancak yapılacak herhangi bir anlaşmanın bölgedeki askeri riskleri kalıcı olarak engellemesi gerektiğini vurguladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise görüşmelerin ilk turunun olumlu ve yapıcı bir atmosferde tamamlandığını belirtti. İsviçre'deki teknik düzeydeki toplantıların hafta boyunca devam edeceği ve kalıcı barış için diplomatik trafiğin süreceği aktarıldı.
