Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Kiev yönetiminin uzun süredir talep ettiği Patriot hava savunma füzesi önleyicilerini Ukrayna'da üretme iznini vermeyi kabul etti. İki lider arasında geçmişte yaşanan gerilimlerin ardından ilişkilerde önemli bir yumuşama işareti olarak görülen bu hamle, Kiev için diplomatik bir zafer niteliği taşıyor. Ancak savunma sanayisi uzmanları, gerekli üretim tesislerinin kurulması ve tedarik zincirlerinin organize edilmesinin en az bir yıl, hatta çok daha uzun sürebileceğini ifade ediyor. Bu durum, Rusya'nın yoğun balistik füze saldırılarına maruz kalan Ukrayna'yı kısa vadede ciddi bir savunma açığıyla karşı karşıya bırakıyor.
Kısa vadede etkisi sınırlı kalacak
Savunma uzmanları, Patriot PAC-2 veya daha gelişmiş olan PAC-3 füze önleyicilerinin üretimi için lisans verilmiş olmasının sahaya anında yansımayacağını vurguluyor. Norveç Savunma Çalışmaları Enstitüsü'nden füze uzmanları, bir montaj fabrikası inşa etmenin ve alt yüklenicileri organize etmenin karmaşıklığı nedeniyle üretimin 12 aydan önce başlamasının sürpriz olacağını, sürecin çok daha uzun bir zamana yayılabileceğini belirtiyor. Benzer üretim anlaşmalarının Avrupa'da hayata geçirilme süreleri göz önüne alındığında, Kiev'in füze kıtlığı krizine acil bir çözüm bulması zor görünüyor.
Ukrayna Savunma Bakanlığı danışmanları da kritik ve nadir bulunan bileşenlerin üretimini ölçeklendirmenin zaman alacağına dikkat çekiyor. Savaşın devam ettiği bir ortamda üretimin Ukrayna yerine, halihazırda PAC-2 üretim zincirine sahip olan Almanya gibi daha güvenli bir Avrupa ülkesinde başlatılması ve savaş sonrasında Ukrayna'ya taşınması da masadaki seçenekler arasında yer alıyor.
Balistik füze tehdidi ve kapasite yetersizliği
Ukrayna'nın elindeki savunma sistemleri arasında Rusya'nın fırlattığı yüksek hızlı balistik füzeleri durdurabilen tek silah Patriot olarak biliniyor. Ancak üretim kapasitelerinin yetersizliği, Rusya'nın yıllık 700 ila 800 adet civarında olduğu tahmin edilen İskender ve hipersonik Kinjal balistik füze üretim hızıyla rekabet etmeyi zorlaştırıyor. Analistler, tam bir koruma sağlanabilmesi için Rusya'nın füze çıktısına karşılık yılda yaklaşık 2 bin 400 önleyici füzeye ihtiyaç duyulduğunu, ancak üretici firmaların mevcut küresel teslimat hedeflerinin bu rakamların çok gerisinde kaldığını ifade ediyor.
Zelenskiy, önümüzdeki günlerde ABD'den bir miktar PAC-3 füze sevkiyatı beklediklerini ve müttefiklerden kendi stoklarındaki füzeleri transfer etmelerini talep ettiğini belirtse de mevcut durum Kiev'i alternatif çözümler aramaya itiyor.
Ukrayna için alternatif B planı: Freya projesi
Patriot sistemlerinin üretim sürecindeki gecikmeler nedeniyle Ukrayna yönetimi alternatif savunma stratejilerine odaklanmış durumda. Zelenskiy, Patriot sistemine daha ucuz ve hızlı bir alternatif geliştirmek amacıyla "Freya" adı verilen yeni bir füze savunma projesi üzerinde çalıştıklarını duyurdu. Ukraynalı bir savunma firmasının liderliğinde yürütülen bu proje kapsamında, Avrupa menşeili radar, veri bağlantısı ve arayıcı başlık çözümlerinin mevcut yerel füze teknolojisine entegre edilmesi planlanıyor.
Kiev yönetimi, bu projenin yanı sıra Fransa ve İtalya tarafından ortaklaşa geliştirilen SAMP/T NG hava savunma sistemlerini de yakın zamanda teslim almayı umuyor. Rusya'nın enerji ve askeri altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında sınırlı sayıda bölgeyi koruyabilen Ukrayna'nın, stratejik tesislerini korunaklı beton sığınakların altına veya yer altına taşıma ya da karşı saldırılara daha fazla ağırlık verme seçeneklerini değerlendirdiği belirtiliyor.
