Yusuf Tekin, Türkiye’de mesleki ve teknik eğitime yönelimin son yıllarda dikkat çekici biçimde arttığını belirterek, bu eğitim öğretim döneminde ilk kez 9. sınıfa kayıt yaptıran her 100 öğrenciden 43’ünün meslek lisesini tercih ettiğini açıkladı.
“Maarifin Kalbinde Marifetli Gençlik” temasıyla 81 ilde mayıs ayı boyunca düzenlenecek mesleki ve teknik ortaöğretim etkinlikleri kapsamında Teknopark Ankara İvedik OSB Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ni ziyaret eden Tekin, gazetecilere yaptığı kapsamlı değerlendirmede meslek liselerinden MESEM uygulamalarına, sektör iş birliklerinden iş güvenliği denetimlerine kadar birçok başlıkta önemli mesajlar verdi.
“Mesleki ve teknik eğitime yönelim sürekli artıyor”
Bakan Tekin, Türkiye’de meslek liselerine yönelik ilginin artık uluslararası ortalamalara yaklaştığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
Şu anda en kalabalık ortaöğretim birimi mesleki ve teknik eğitim. 100 öğrenciden 41’i meslek lisesine gidiyor. Bu yıl meslek lisesini tercih edenlerde o oran yüzde 43. Bu eğitim öğretim döneminde ilk defa 9. sınıfa kayıt yaptıran 100 öğrenciden 43’ü meslek lisesine kayıt yaptırdı. Yani mesleki ve teknik eğitime yönelim sürekli artıyor.
Tekin, bu oranı önemli bulduğunu ancak yeterli görmediğini de belirterek, hedeflerinin daha güçlü bir mesleki eğitim ekosistemi oluşturmak olduğunu söyledi.
28 Şubat vurgusu: “Meslek liseleri ciddi mağduriyet yaşadı”
Meslek liselerinin geçmişte özellikle 28 Şubat sürecinde katsayı engeli nedeniyle ağır darbe aldığını söyleyen Tekin, bu dönemin mesleki eğitim açısından önemli bir travma yarattığını ifade etti.
28 Şubat'ta öğrenci sayısı yarı yarıyadan daha fazla azalan bir okul grubundan bahsediyoruz. Daha önce sınavla öğrenci alan meslek liseleri, katsayı engeliyle bir anda öğrenci bulamama riskiyle karşı karşıya kalmıştı. Dolayısıyla 2010’da katsayı mağduriyetinin giderilmiş olması, demokratikleşme göstergeleri açısından önemli.
Tekin’e göre meslek liselerine yönelik algının düzelmesi yalnızca eğitim politikalarıyla değil, toplumun demokrasiye ve fırsat eşitliğine sahip çıkmasıyla da bağlantılı.
2014 sonrası kırılma noktası: Proje okul modeli
Bakan Tekin, mesleki ve teknik eğitimde asıl dönüşümün 2014’te proje okul modeliyle başladığını söyledi.
İl il gezerek ihtiyaç dışı kalan eski bölümlerin kapatıldığını, bunun yerine sektörün ihtiyaç duyduğu yeni alanların açıldığını belirten Tekin; müfredatların da artık sektör temsilcileriyle birlikte hazırlandığını kaydetti.
Bu sistem sayesinde yalnızca okul programlarının değil, öğretmen profilinin de güncellendiğini belirten Tekin, sektör deneyimine sahip uzmanların da eğitim süreçlerine dahil edildiğini ifade etti.
Yeni alanlar dikkat çekiyor
Tekin’in verdiği bilgiye göre meslek liselerinde geleceğin üretim ihtiyaçlarına uygun yeni alanlar açıldı ya da açılmaya devam ediyor:
Siber Güvenlik
Yapay Zeka
Endüstriyel Kalite Kontrol
Havacılık ve Uzay Teknolojisi
Gastronomi ve Mutfak Sanatları
Bu alanların, Türkiye’nin değişen ekonomik yapısına uygun insan kaynağı oluşturma hedefinin parçası olduğu vurgulandı.
“İşbaşı eğitimi ve staj uygulamalarını yaygınlaştırdık”
Tekin, yalnızca teorik eğitimin yeterli olmadığını belirterek özellikle işbaşı eğitimi ve staj uygulamalarının yaygınlaştırıldığını söyledi.
Bu süreçte sektörün devlet teşviki talep ettiğini aktaran Bakan, öğrencilerin ustalık ve kalfalık seviyelerine göre işletmelere asgari ücretin yüzde 30’u ile yüzde 50’si oranında teşvik sağlandığını açıkladı.
MESEM’de 23 bin işletmenin sözleşmesi iptal edildi
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) uygulamalarıyla ilgili eleştirilere de yanıt veren Tekin, öğrenci güvenliğinin en hassas başlık olduğunu vurguladı.
2024’te öğrencilerimizin işletmede uygulamalı eğitim yaptığı 253 bin işletme denetlendi, 23 bin 252 işletmenin uygunsuz olduğu gerekçesiyle sözleşmeleri feshedildi.
Bakan, bu işletmelere yeniden öğrenci gönderilmeyeceğini açık şekilde belirtti:
23 bine yakın işletmenin bu yıl sözleşmesini iptal ettik, bunlara tekrar öğrenci vermiyoruz. İş sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerini almadığı için veyahut da başka tür eksikliklerden dolayı o işletmelere artık öğrenci göndermiyoruz.
“Her önüne gelen iş yeriyle protokol imzalamıyoruz”
Tekin, öğrencilerin gönderildiği işletmelerin yalnızca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kriterlerine uygun, akredite edilmiş yerler olduğunu vurguladı.
Koordinatör öğretmenlerin haftalık ziyaretleri, mobil takip sistemi ve müfettiş denetimleriyle sürecin yakından izlendiğini belirten Tekin, iş sağlığı ve güvenliği ihmallerinde anında fesih uygulandığını söyledi.
“Ara eleman değil, aranan eleman”
Mesleki eğitim politikalarının temel yaklaşımını da özetleyen Tekin, artık “ara eleman” yerine “aranan eleman” ifadesini kullandıklarını belirtti.
Sektörle birlikte ihtiyaç duyulan alanlarda doğrudan nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi hedeflediklerini ifade eden Tekin, TOBB ve sanayi odalarıyla yapılan görüşmelerde bu yaklaşımın destek gördüğünü söyledi.
Meslek liselerinde atölye ve laboratuvarlar yenileniyor
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan Mesleki ve Teknik Eğitim Politika Belgesi kapsamında, meslek liselerinin altyapısında da büyük dönüşüm başlatıldı.
Tekin, iç kaynaklar, genel bütçe ve uluslararası finansman desteğiyle atölye ve laboratuvarların ciddi biçimde reorganize edildiğini açıkladı.
Yeni cihazlar, yeni laboratuvarlar ve atölyelerin ihtiyaç duyduğu donatım malzemelerini almaya başladık.
Mesleki eğilim erken yaşta belirlenecek
Tekin ayrıca, öğrencilerin yeteneklerinin daha erken keşfedilmesi için TÜBİTAK ile geliştirilen Mesleki Eğilim Belirleme Bataryası, zanaat atölyeleri ve meslek ortaokulları gibi yeni uygulamaların devreye alındığını söyledi.
Bu adımların amacı, öğrencilerin yalnızca sınav sonuçlarına göre değil; ilgi, beceri ve potansiyellerine göre yönlendirilmesi.
Şehre göre okul modeli
İl İstihdam Kurulları üzerinden her ilin kendi ekonomik yapısına uygun mesleki eğitim planlaması yapıldığını açıklayan Tekin, örneğin seramik sektörünün güçlü olduğu bir şehirde buna uygun okul programlarının geliştirilebildiğini söyledi.
Bu modelle ihtiyaç olmayan bölümler kapatılırken, yerel sektörün talep ettiği alanlar açılıyor.
