İranlı şarkıcı Parastoo Ahmadi ve aralarında müzisyenlerin de bulunduğu dokuz kişilik yapım ekibi, 2024 yılında internet üzerinden yayınlanan bir konserdeki performansları nedeniyle ağır yaptırımlarla karşı karşıya kaldı. Canlı yayınlanan performansta sanatçının başörtüsü takmaması gerekçe gösterilerek ekip üyelerinin her birine 74 kırbaç cezası verildiği belirtildi. Olayın, ülkede son yıllarda giderek artan kültürel ve toplumsal baskıların bir yansıması olduğu ifade ediliyor.
YouTube Üzerinden Yayınlanan Konsere Ağır Yaptırım
Edinilen bilgilere göre, Kum eyaleti ceza mahkemesi tarafından alınan kararda, sanatçılar "müstehcen ve ahlaka aykırı içerik" üretmek ve yayınlamak yoluyla kamu ahlakını zedelemekle suçlandı. Karar kapsamında 74'er kırbaç cezası alan sanatçılara, ayrıca iki yıl boyunca yurt dışına çıkış yasağı ve iki yıl süreyle sanatsal faaliyetlerde bulunma yasağı getirildi.
29 yaşındaki şarkıcı, Aralık 2024 tarihinde "Vatan Gençlerinin Kanından" isimli vatanseverlik temalı şarkıyı başörtüsüz konser konseptiyle seslendirmiş ve bu performans YouTube üzerinden canlı yayınlanmıştı. Kısa sürede milyonlarca izlenmeye ulaşan videonun ardından sanatçı ve beraberindeki müzisyenler kısa süreliğine gözaltına alınıp serbest bırakılmıştı. İlerleyen süreçte ise yetkililer tarafından resmi bir dava açılarak yargılama süreci başlatıldı.
İnsan Hakları Örgütlerinden ve Hukukçulardan Tepki
Verilen ceza, uluslararası alanda ve insan hakları savunucuları arasında geniş yankı buldu. ABD merkezli İran İnsan Hakları Merkezi (CHRI) yetkilileri, bu tür cezaların ülkedeki insan hakları koşullarının değişmediğini açıkça gösterdiğini savundu. Yetkililer, resmi kurumların çizmeye çalıştığı imaj ile sanatçılara yönelik yargılamalar arasındaki tezatlığın dikkat çekici olduğunu vurguladı.
Öte yandan hukukçular, alınan kararın yasal dayanaklarının tartışmalı olduğunu belirtiyor. Avukat Moein Khazaeli, kadınların şarkı söylemesinin veya müzik icra etmesinin mevcut yasalara göre tek başına bir suç teşkil etmediğini ifade etti. Khazaeli ayrıca, kırbaç gibi fiziksel yaptırımların uluslararası sözleşmeler kapsamında insan onuruna aykırı uygulamalar olarak değerlendirildiğini hatırlattı.
Sanat Dünyasından Destek ve Kültürel Baskı Endişesi
Verilen mahkumiyet kararı, İran sınırları içindeki ve dışındaki sanatçılar tarafından da tepkiyle karşılandı. Sinema ve müzik dünyasından pek çok isim, uygulanan baskıların kültürel muhalefeti sindirme amacı taşıdığını dile getirdi.
İran asıllı oyuncular Nazanin Boniadi ve Setareh Maleki gibi isimler, sanatçıların sadece seslerini duyurmak istedikleri için bu tür bedeller ödemesinin kabul edilemez olduğunu vurguladı. Sanatçılar, Ahmadi'nin performansını bir direniş ve cesaret örneği olarak nitelendirerek, İranlı kadınların hak arayışındaki kararlılığına dikkat çekti. Gelişmeler, ülkede sanat ve ifade özgürlüğü üzerindeki baskıların uluslararası toplumun gündeminde kalmaya devam edeceğini gösteriyor.
