İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 19 Haziran'da İsviçre'nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilmesi planlanan İran-ABD müzakereleri hakkında küresel kamuoyunu yakından ilgilendiren açıklamalarda bulundu. Bekayi, taraflar arasındaki diyaloğun şimdilik 'daha sonraki bir tarihe' ertelendiğini ve yüz yüze zirvenin askıya alındığını duyurdu. Bu gelişme, uluslararası arenada dikkatleri yeniden bölgedeki diplomatik trafiğe çevirdi.
Mutabakat Şartlarının Uygulanması Bekleniyor
Açıklamada, müzakerelerin fiilen başlayabilmesi için önceden üzerinde uzlaşılan mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin somut olarak hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Sözcü İsmail Bekayi, söz konusu maddelerin uygulanmasının ve bu uygulamanın sürdürülebilir olmasının Tahran yönetimi için kilit bir öneme sahip olduğunu aktardı. Mutabakat zaptının halihazırda imzalanmış olması sebebiyle İsviçre zirvesinin aciliyet taşımadığını ifade eden yetkili, ihtiyaç duyulması halinde arabulucu devletler üzerinden diplomatik iletişimin kesintisiz sürdürüldüğünü belirtti. Gerekli diplomatik zemin tam anlamıyla olgunlaştığında yeni görüşme tarihinin resmi olarak paylaşılacağı ifade edildi.
Hürmüz Boğazı ve Nükleer Tesis İddialarına Yanıt
Uluslararası basında yer alan ve küresel ticareti tedirgin eden Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatıldığına yönelik iddialar da Tahran yönetiminin gündemindeydi. Bu haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirten yetkililer, alınan güvenlik önlemleri altında boğazdan ticari gemi geçişlerinin kesintisiz devam ettiğini doğruladı.
Öte yandan, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nı (UAEA) yeni nükleer tesislerini denetlemeye davet ettiği yönündeki söylentiler de kesin bir dille yalanlandı. Ancak Buşehr Nükleer Santrali gibi halihazırda denetime tabi olan merkezlerde rutin prosedürlerin işleyeceği, ülkenin 60 günlük müzakere takvimi boyunca nükleer programını mevcut haliyle koruyacağı açıklandı.
İslamabad Mutabakatı Neleri Kapsıyor?
Hatırlanacağı üzere, Pakistan'ın diplomatik girişimleriyle 14 Haziran'da taraflar arasında 14 maddelik bir uzlaşı sağlanmıştı. İslamabad Mutabakatı olarak adlandırılan bu tarihi belge, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanmıştı. Belge; Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası geçişlere tamamen açılması ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması gibi son derece kritik maddeleri barındırıyor.
Sürecin bundan sonraki aşamasında, mutabakat metninde yer alan taahhütlerin karşılıklı olarak yerine getirilip getirilmeyeceği yakından takip edilecek. Tarafların atacağı somut adımlar, ertelenen müzakerelerin yeni takvimini belirleyecek.
