Küresel enerji piyasalarında gözler bir kez daha Orta Doğu'daki askeri ve siyasi gelişmelere çevrildi. Uluslararası vadeli piyasalarda işlem gören Brent petrol, Hürmüz Boğazı ve çevresinde artan güvenlik riskleri sebebiyle son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Dün 83,86 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı günü 83,30 dolardan kapatmıştı. Ancak bugün sabah saatleri itibarıyla kapanış fiyatına göre yaklaşık yüzde 2,4 artış kaydeden Brent petrol, 85,27 dolara kadar yükseldi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 80,13 dolardan işlem görerek piyasalardaki yukarı yönlü baskıyı teyit etti. Fiyatlardaki bu artış, tarafların 17 Haziran tarihinde savaşı sona erdirmeye yönelik imzaladığı mutabakat zaptından bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.
Hürmüz Boğazı'nda "geçiş ücreti" tartışması
Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin arkasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim yer alıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik deniz ablukasını yeniden devreye soktuğunu ilan ederek bölgedeki gerilimi tırmandırdı. Bölgedeki güvenlik maliyetlerine dikkat çeken Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapacak kargolardan yüzde 20 oranında güvenlik ücreti alınması yönünde bir öneri sundu.
Bu öneriye İran kanadından yanıt gecikmedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın muhafızının İran olduğunu vurguladı. Erakçi, ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayan gücün bunun karşılığını alması gerektiği fikrine esprili bir dille katıldığını belirterek, yüzde 20 oranının yüksek olduğunu ancak kendilerinin daha adil bir ücretlendirme yapacağını ifade etti.
Askeri hareketlilik ve tankere saldırı endişeleri artırdı
Siyasi gerilimin yanı sıra bölgede askeri hareketlilik de fiilen artmış durumda. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazartesi gecesi İran'ın güney kıyılarında yer alan Buşehr, Çabahar, Cask, Konarak, Ebu Musa Adası ve Bender Abbas limanlarındaki askeri hedeflerin başarıyla vurulduğunu duyurdu. Operasyonun, İran'ın ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmak amacıyla gerçekleştirildiği açıklandı.
Öte yandan, Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) ait iki tankerin Umman kara sularında füzelerle hedef alınması endişeleri daha da derinleştirdi. BAE Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, saldırı neticesinde bir mürettebatın hayatını kaybettiği, sekiz kişinin ise yaralandığı bildirildi. Enerji koridorundaki bu sıcak çatışma ortamı, küresel petrol arzının kesintiye uğrayabileceği endişesini tetikleyerek fiyatları doğrudan yukarı yönlü destekliyor.
Fed'in sıkılaşma sinyalleri yükselişi sınırlandırıyor
Petrol piyasasında yaşanan bu jeopolitik yükseliş trendi, makroekonomik gelişmelerle dengelenmeye çalışılıyor. ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, bu hafta açıklanması beklenen çekirdek enflasyon verilerinin yüksek gelmesi durumunda para politikasında yeni bir sıkılaşma sürecinin başlayabileceğine dikkat çekti.
Uzmanlar, gümrük tarifeleri ve Orta Doğu kaynaklı enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon üzerindeki baskıyı sürdürdüğünü belirtiyor. Fed'in faiz artırım olasılığı veya yüksek faiz ortamının beklenenden daha uzun sürmesi, küresel ekonomik aktiviteyi ve dolayısıyla yakıt talebini baskılama potansiyeli taşıyor. Bu durum, petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketin daha da kontrolden çıkmasını engelleyen en önemli unsur olarak öne çıkıyor. Teknik analizlerde Brent petrol için 82,96 dolar seviyesi destek, 85,99 dolar seviyesi ise kritik direnç noktası olarak değerlendiriliyor.
