Macaristan siyasetinde nisan ayında gerçekleşen parlamento seçimlerinin ardından başlayan köklü kurumsal dönüşüm, yürütmenin zirvesinde tarihi bir kararla sonuçlandı. Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok, Başbakan Peter Magyar'ın liderliğindeki Tisza Partisi tarafından meclise sunulan ve onaylanan 17. Anayasa Değişikliği paketini imzaladığını duyurdu. Bu imza ile birlikte eski Başbakan Viktor Orban döneminde, 2024 yılının başlarında meclis tarafından seçilen Sulyok'un cumhurbaşkanlığı görevi resmen ve derhal sonlandırılmış oldu.
Gelişmeyi sosyal medya hesabı üzerinden yayınladığı bir açıklamayla kamuoyuna duyuran Sulyok, eski bir Anayasa Mahkemesi yargıcı olarak hukukun lafzına saygı duymak adına bu düzenlemeyi onaylamaktan başka seçeneği kalmadığını ifade etti. Ancak Sulyok, yapılan bu reformun ülkedeki hukukun üstünlüğü ilkesine ve anayasal demokrasiye kalıcı bir zarar verdiğini savunarak karara yönelik eleştirilerini de gizlemedi.
Muhalefet ve İktidar Kanadından Karşılıklı Açıklamalar
Macaristan'da 16 yıllık Orban iktidarını büyük bir seçim başarısıyla geride bırakan Başbakan Peter Magyar, meclisteki üçte ikilik anayasal çoğunluğa dayanarak devlet kurumlarını yeniden yapılandırma vaadini sürdürüyor. Cumhurbaşkanı Sulyok'un görevi bırakmasının ardından bir açıklama yapan Başbakan Magyar, pazartesi gününden itibaren Parlamento Sözcüsü Agnes Forsthoffer'ın geçici olarak cumhurbaşkanlığı görevini üstleneceğini belirtti. İktidar kanadı, bu tür adımların devlet varlıklarının korunması, gücün sınırlandırılması ve kamu kurumlarının yeniden vatandaşın hizmetine sunulması adına bir gereklilik olduğunu savunuyor.
Diğer taraftan, nisan ayındaki yenilginin ardından kamuoyu desteğinde gerileme yaşayan ve üst düzey istifalarla sarsılan eski iktidar partisi Fidesz'in lideri Viktor Orban ise duruma tepki gösterdi. Orban, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, anayasal güvencelerin bu şekilde aşındırılmasının demokratik teamüllere aykırı olduğunu iddia ederek geleceğe yönelik endişelerini dile getirdi.
Kurumsal Reformlar ve Kamuda Yaş Sınırı Düzenlemesi
Onaylanan yeni anayasa değişikliği sadece cumhurbaşkanlığı makamıyla sınırlı kalmayıp, devletin diğer üst kademelerini de doğrudan etkileyen maddeler barındırıyor. Kabul edilen paket çerçevesinde, milletvekillerinin görev sürelerine en fazla 12 yıl olacak şekilde bir sınırlandırma getirilirken, Anayasa Mahkemesi üyeleri ve yüksek yargı mensupları için de emeklilik yaşı 70 olarak belirlendi. Bu yaş sınırı düzenlemesi, Orban döneminin önemli figürlerinden biri olan mevcut Anayasa Mahkemesi Başkanı Peter Polt'un da zorunlu olarak emekliye ayrılmasına yol açacak.
Yeni dönem kurallarına göre Macaristan Parlamentosu, yürürlüğe girecek yeni anayasa sürecine kadar ya da en fazla beş yıllık bir dönem için gizli oylamayla yeni cumhurbaşkanını seçecek. Başbakan Magyar, ulusal birliği temsil edebilecek ve geniş tabanlı destek alabilecek bir aday üzerinde parlamento içi istişarelerin başlayacağını duyurdu.
