Yapay zeka teknolojileri tıp dünyasında teşhis süreçlerini hızlandırmaya devam ediyor. Son araştırmalar, çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) riskinin, resmi tanı konulmadan yıllar önce saptanabileceğini gösteriyor. Geliştirilen sistemler sayesinde erken uyarı belirtileri analiz edilerek, çocukların ihtiyaç duyduğu desteğe çok daha hızlı ulaşması hedefleniyor.
Elektronik Sağlık Kayıtları Erken Teşhis İçin Taranıyor
Çocuklar ve ergenler arasında en sık rastlanan ruh sağlığı sorunlarından biri olan DEHB, tahminen yüzde 8 oranında görülüyor. Başlıca belirtiler arasında dikkat dağınıklığı, huzursuzluk ve dürtüsellik öne çıkıyor. Pek çok çocukta uyarı işaretleri erken yaşlarda ortaya çıksa da, tanı süreci yıllar alabiliyor ve bu durum tedaviye erişimi geciktiriyor.
Yapılan yeni bir çalışmada, araştırmacılar yapay zeka araçlarının rutin elektronik sağlık kayıtlarını analiz ederek bir çocuğun gelecekte bu sendromu geliştirme olasılığını erkenden tahmin edebildiğini ortaya koydu. Nature Mental Health dergisinde yayımlanan bulgulara göre, günlük tıbbi verilerin içine gizlenmiş örüntüler, erken değerlendirmeye muhtaç çocukların belirlenmesinde büyük bir potansiyel taşıyor.
Çalışmanın baş yazarı veri bilimci Elliot Hill, "Elektronik sağlık kayıtlarında son derece zengin bir bilgi kaynağımız var. Amacımız, bu verilerde gizli kalmış desenlerin ileride tanı alabilecek çocukları öngörüp öngöremeyeceğini görmekti" ifadelerini kullandı.
Sistem Beş Yaş ve Üzerinde Yüksek Doğruluk Gösteriyor
Araştırma kapsamında, sendrom tanısı olan ve olmayan 140 binden fazla çocuğun sağlık kayıtları incelendi. Doğumdan erken çocukluk dönemine kadar uzanan bu devasa veri setiyle eğitilen model; gelişimsel, davranışsal ve klinik olayların birleşiminden oluşan örüntüleri tanımayı başardı.
Geliştirilen modelin özellikle beş yaş ve üzerindeki çocuklarda risk tahmini yaparken yüksek doğruluk oranlarına ulaştığı belirtildi. Sistemin cinsiyet, etnik köken veya sigorta durumu gibi dış değişkenlerden bağımsız olarak tutarlı sonuçlar vermesi dikkat çekiyor.
Erken tespitin çocuklar için hayati önem taşıdığını belirten uzmanlardan Naomi Davis, "İhtiyaçları anlaşılmadığında bu çocuklar ciddi zorluklar yaşayabiliyor. Ailelerin zamanında ve bilimsel temelli desteklere yönlendirilmesi büyük önem taşıyor" dedi.
Yapay Zeka Sistemleri Doktorların Yerini Alacak Mı?
Araştırmacılar, bu teknolojinin tek başına bir tanı aracı veya doktorların yerini alacak bir sistem olarak kurgulanmadığının altını çiziyor.
Çalışma ekibinden Matthew Engelhard, bu durumu şu sözlerle özetledi: "Bu bir yapay zeka doktoru değil. Klinisyenlerin zamanını daha verimli kullanmasına yardımcı olacak bir araç." Ayrıca benzer yaklaşımların, ergenlerdeki diğer ruh sağlığı sorunlarının risklerini ve nedenlerini daha iyi anlamak amacıyla da geliştirildiği açıklandı.
Uzmanlara göre DEHB belirtileri arasında dikkat dağınıklığı, yönergeleri takip etmede zorluk, günlük görevleri unutma ve aşırı hareketlilik başı çekiyor. Tıbbi raporlar ayrıca, kız çocuklarında bu sendromun erkeklere kıyasla daha az teşhis edildiğini ve çoğu zaman gözden kaçabildiğini ortaya koyuyor.
