Türkiye'de cari açığı azaltmak ve yerli üreticiyi korumak amacıyla yürürlüğe alınan e-ticaret düzenlemeleri, harcama verilerinde beklenen düşüşü sağlamadı. Yurt dışı alışveriş işlemlerinde uygulanan 30 euro gümrük muafiyetinin kaldırılması kararına rağmen, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) mayıs ayı verileri hem fiziki hem de online harcamalarda tarihi bir zirveye ulaşıldığını gösterdi. İç piyasadaki yüksek enflasyon ve fiyat artışları nedeniyle tüketiciler, ek gümrük vergileri ve bürokratik masrafları göze alarak sınır ötesi alışveriş alışkanlıklarını sürdürüyor.
Fiziki harcamalarda tarihi zirve görüldü
BKM verilerine göre, yerli kredi kartlarıyla yurt dışında gerçekleştirilen fiziki harcamalar mayıs ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 23 oranında artış gösterdi. Bu dönemde harcama tutarı 75,7 milyar TL'den 93 milyar 64 milyon TL'ye yükselirken, işlem adedi de 45,3 milyondan 52,1 milyona çıkarak şimdiye kadarki en yüksek seviyesini test etti. Yıllık bazda yapılan değerlendirmeler, artışın boyutunu daha net ortaya koyuyor. 2025 yılı mayıs ayında 55,7 milyar TL seviyesinde olan yurt dışı fiziki harcamaların, yalnızca bir yıl içinde yaklaşık yüzde 67 oranında büyüyerek 93,1 milyar TL'ye ulaştığı görülüyor. Yabancıların Türkiye'deki fiziki harcamalarındaki büyüme ise aynı dönemde yüzde 18 seviyesinde sınırlı kaldı.
E-ticaret kısıtlamalarına rağmen online harcamalar artıyor
Çevrim içi alışveriş tarafında 30 euro gümrük muafiyetinin kaldırılması ve yüksek vergi oranlarının uygulanması da tüketici talebini durdurmaya yetmedi. Yerli kartlarla yurt dışındaki internet sitelerinden yapılan alışverişler, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 49 artarak 29,2 milyar TL'den 43,6 milyar TL'ye tırmandı. Sektörel bazda incelendiğinde, yurt dışı online harcamaların büyük bir kısmını 17,2 milyar TL ile hizmet sektörü oluşturdu. Bunu sırasıyla seyahat acenteleri, konaklama ve havayolu harcamaları izlerken, perakende tarafında elektronik ve giyim ürünleri öne çıktı.
Gümrük engelleri tüketiciyi yurt dışı seyahatine yöneltiyor
Ekonomik hedefler doğrultusunda hayata geçirilen gümrük düzenlemeleri, tüketiciler cephesinde farklı bir alışveriş stratejisi doğurdu. Yüzde 30 ile 60 arasında değişen ek vergiler ve gümrükteki müşavirlik ile kargo maliyetlerinden kaçınmak isteyen orta ve üst gelir grubu, çareyi yurt dışına doğrudan seyahat etmekte buldu. İnternet üzerinden küçük paket siparişlerinin bile detaylı incelemeye tabi tutulması gümrüklerde yoğunluğa yol açarken, tüketiciler giyim, kozmetik ve elektronik gibi ihtiyaçlarını fiziksel olarak yerinden karşılamaya başladı. Ortaya çıkan bu tablo, e-ticaret engellerinin döviz çıkışını durduramadığını ve harcamaların fiziki kanallar üzerinden rekor kırmaya devam ettiğini gösteriyor.
