Deniz ürünleri tüketmekten vazgeçmek yerine bilinçli tüketici olmak önemli. En önemlisi, deniz ürünlerinin güvenilir ve bilinen yerlerden alınmasıdır. Balığın taze olduğunun ve herhangi bir bozulma belirtisi bulunmadığının görülmesi gerekir” dedi.
Bilim insanları, Karayipler’de yaşayan ve “Gambierdiscus” olarak bilinen mikroalglerin, suların ısınmasıyla birlikte Akdeniz kıyılarında da görülmeye başlandığına dikkat çekerek uyarıda bulundu. Balıklarda birikerek insanlara geçen bu organizmanın özellikle nörolojik bozukluklara yol açabildiği belirtildi.
Deniz canlılarının tüketimine bağlı zehirlenmelere ilişkin değerlendirmede bulunan Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, deniz ürünlerine bağlı zehirlenmelerin farklı mekanizmalarla ortaya çıkabileceğini belirterek, özellikle “Ciguatera” olarak bilinen sigatoksin zehirlenmesine dikkat çekti. Aydın, tropikal bölgelerde yaygın görülen bu zehirlenmenin iklim değişikliği nedeniyle farklı coğrafyalarda da ortaya çıkabileceğini söyledi.
Kabuklu deniz canlılarıyla zehirlenmeler görülebilir
Deniz ürünleriyle meydana gelen zehirlenmelerin çok çeşitli şekillerde görülebileceğini ifade eden Prof. Dr. Aydın, “Kabuklu deniz canlılarıyla meydana gelen zehirlenmeler görülebilir. Balıkların kötü şartlarda saklanmasına bağlı olarak bakteri üremesi oluşabilir ve bu balıkların tüketilmesiyle zehirlenme vakaları ortaya çıkabilir. Kabuklu deniz canlıları bazı durumlarda toksik maddeleri bünyelerinde yoğunlaştırabilir. Bu ürünlerin tüketilmesiyle zehirlenmeler meydana gelebilir. Ayrıca mercan resiflerinde yaşayan bazı alglerin ürettiği toksik maddeler de zehirlenmelere yol açabilir” dedi.
Her zehirlenmenin mekanizmasının farklı olduğuna işaret eden Aydın, “Sigatera zehirlenmesi özellikle tropikal bölgelerde ve büyük balıklarda görülür. Balık, beslendiği algler yoluyla toksini alır. Gambierdiscus adlı alg türü toksik madde üretir. Bu toksini içeren balığın yenmesiyle mide-bağırsak rahatsızlıkları, bulantı ve kusma görülebilir. Sinir sistemi belirtileri ortaya çıkabilir ve kalple ilgili sorunlar yaşanabilir” diye konuştu.
Balon balığına özel uyarı
Sigatera zehirlenmesinde en dikkat çekici bulgunun ısı algısındaki bozulma olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Zehirlenen kişi sıcak ya da soğuk yüzeyleri doğru algılayamayabilir. Ayrıca kabuklu deniz canlılarının ağır metalleri ve mikrobiyal toksinleri bünyelerinde biriktirmesi sonucu kas-eklem ağrıları, kalp çarpıntısı ve tansiyon düşüklüğü gibi belirtiler görülebilir. Bu zehirlenmenin antidotu yoktur ve spesifik bir tanı kiti de bulunmamaktadır” dedi.
Tüketicilere uyarılarda bulunan Aydın, “Deniz ürünleri güvenilir yerlerden alınmalı, tazeliğinden emin olunmalıdır. Özellikle yurt dışında tüketim sırasında daha dikkatli olunmalıdır. Balon balığı, derisi, yumurtaları ve iç organlarında toksin bulunması nedeniyle son derece tehlikelidir. Bu balık yalnızca çok profesyonel kişiler tarafından hazırlandığında tüketilebilir. Aksi halde ölümcül zehirlenmelere yol açabilir. Bu risk nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı, bu istilacı türün avlanmasını teşvik ederek tüketiminin önüne geçmeye çalışmaktadır” ifadelerini kullandı.
