Özellikle Avrupalı turistlerin yoğun ilgi gösterdiği Paskalya döneminin bu yıl beklenen hareketliliği yaratmaması, sektörde endişeleri artırdı. Turizmciler, rezervasyonlarda ciddi düşüşler yaşandığını ve belirsizliklerin talebi baskıladığını ifade ediyor.
Paskalya turizmi beklentinin altında kaldı
Sektör temsilcilerine göre, her yıl turizm sezonunun erken göstergesi olarak kabul edilen Paskalya tatili bu yıl “alışıldık seviyede geçmedi”. Antalya başta olmak üzere Akdeniz kıyılarında, özellikle Avrupa pazarından gelen talepte gözle görülür bir zayıflama yaşandı.
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Yönetim Kurulu Üyesi Elif Ural, yurt dışı rezervasyonlarında yüzde 60’a yakın düşüş yaşandığını belirterek, bunun son yılların en dikkat çekici gerilemelerinden biri olduğunu vurguladı.
Savaşın turizme etkisi büyük oldu
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla 28 Şubat’ta başlayan savaş, sadece bölgesel değil küresel ölçekte ekonomik dalgalanmalara yol açtı. Bu gelişmelerin turizm sektörüne de doğrudan yansıdığı görülüyor.
7 Nisan’da imzalanan ateşkesin ardından kısmi bir toparlanma yaşansa da, özellikle İngiltere ve Avrupa’dan gelen Eylül, Ekim ve Kasım rezervasyonlarının hâlâ düşük seviyede olduğu ifade ediliyor.
Uluslararası analizler düşüşü doğruluyor
İngiltere merkezli Oxford Economics tarafından yapılan değerlendirmeler de sektördeki daralmayı destekliyor. Şirketin kıdemli ekonomisti Jessie Smith, savaşın ardından bölgede güvenlik kaygılarının arttığını ve talebin zayıf kalmaya devam edeceğini öngördüklerini belirtti.
Smith’e göre, turist talebinin bir kısmı Akdeniz ve Kuzey Afrika’ya kayabilir. Ancak Türkiye özelinde, Ortadoğu pazarına bağımlılık ve coğrafi yakınlık nedeniyle talep kaybı riski daha yüksek.
Doğu Karadeniz turizmi de darbe aldı
Turizm sektörünün farklı alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller de savaşın etkilerinin sahada hissedildiğini dile getiriyor. GlobeMeets & Oliva MICE kurucu ortağı Hüseyin Kurt, özellikle Doğu Karadeniz’in Körfez ve Ortadoğu turistine bağımlı yapısı nedeniyle en çok etkilenen bölgelerden biri olduğunu söyledi.
Savaş sonrası birçok ülkenin Türkiye dahil bölgeye yönelik seyahat uyarıları yayımlaması da rezervasyonların düşmesinde önemli rol oynadı. Kurt, bu durumun etkisiyle rezervasyon kayıplarının yüzde 30 ila 40 seviyelerinde olduğunu belirtiyor.
“Pandemiden bile kötü” yorumu
Avrupalı tur operatörleri de durumun ciddiyetine dikkat çekiyor. İskoçya merkezli LAH Travel’ın yöneticisi Linda Hill Miller, sezonu “Covid-19 pandemisinden bile daha kötü” olarak nitelendirdi.
Miller, tüketici güvenindeki hızlı düşüşe dikkat çekerek, insanların belirsizlik nedeniyle seyahat planlarını ertelediğini söyledi. Artan yaşam maliyetleri ve jet yakıtı kıtlığına dair söylentiler de talebi olumsuz etkileyen faktörler arasında gösteriliyor.
İstanbul’da düşüş var ancak iptal dalgası yok
ABD merkezli Lighthouse Intelligence verilerine göre, İstanbul’da Nisan ayının ilk yarısında otel doluluk oranı yüzde 47,5 seviyesinde kaldı. Bu oran, geçen yıl aynı dönemde yüzde 57 olarak kaydedilmişti.
Veriler, büyük çaplı bir iptal dalgası olmadığını ancak rezervasyon artış hızının düzensiz ve önceki yıla göre zayıf olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca Bodrum ve Antalya’da otel fiyatlarının Nisan’ın ikinci yarısında gerilediği, özellikle Bodrum’da düşüşün daha belirgin olduğu belirtiliyor.
Uçuş iptalleri ve maliyetler arttı
Londra merkezli Cirium verilerine göre, Mart ayında küresel uçuş iptalleri bir önceki aya göre yüzde 111 arttı. Ortadoğu ve Afrika’da iptallerin 3 bin 500’den yaklaşık 37 bin 500’e yükselmesi dikkat çekti.
Bu gelişmeler, tur operatörlerinin maliyetlerini de artırdı. Otto DMC Genel Müdürü Cem Yağcıoğlu, özellikle yakıt maliyetlerindeki artışın ve hava sahası risklerinin sektörü zorladığını belirtti.
Yağcıoğlu, jeopolitik belirsizliklerin Türk turistte de “bekle-gör” eğilimi oluşturduğunu, bunun da erken rezervasyonları yavaşlattığını ifade etti.
Sektör kârlılık açısından zor bir yıl yaşayabilir
Uzmanlara göre, artan petrol ve jet yakıtı fiyatlarının bilet fiyatlarını yüzde 5 ila 10 arasında artırması bekleniyor. Bu durum, hem tur operatörleri hem de havayolu şirketleri üzerinde ciddi bir mali baskı yaratıyor.
Yağcıoğlu, turist sayısı korunabilse bile sektörün net kazanç açısından zor bir sınav vereceğini vurguladı.
Toparlanma zaman alacak
TÜRSAB’dan Elif Ural ise toparlanmanın kısa vadede gerçekleşmeyeceğini belirterek, “Bu süreci toparlamak en az bir yılımızı alır” değerlendirmesinde bulundu.
Sektör temsilcileri, çatışmaların sona ermesi halinde talebin yeniden canlanabileceğini ancak bunun zaman alacağını ifade ediyor. Hüseyin Kurt da pandemi sonrası döneme benzer bir toparlanma yaşanabileceğini belirterek, iptal edilen taleplerin ilerleyen dönemde geri dönebileceğini söyledi.
