Dünyanın en büyük spor giyim ve ayakkabı üreticilerinden biri olan Nike, hukuk tarihine geçebilecek bir toplu dava süreciyle sarsılıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde tüketiciler, şirketin geçmiş dönemlerde uygulanan gümrük vergilerini bahane ederek ürün fiyatlarına zam yaptığını, ancak söz konusu vergiler iptal edilip iade süreci başladığında bu tutarları müşterilere yansıtmadığını öne sürerek mahkemeye başvurdu.
Vergi İadeleri Tartışma Konusu Oldu
Davanın temelini, ABD Yüksek Mahkemesi'nin geçtiğimiz Şubat ayında aldığı kritik bir karar oluşturuyor. Mahkeme, Donald Trump döneminde "Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası" kapsamında uygulanan kapsamlı gümrük vergilerini iptal etmişti. Bu karar, ithalatçı şirketlerin ödediği milyarlarca dolarlık verginin geri iadesinin yolunu açtı.
Oregon merkezli Nike’ın, söz konusu düzenlemeler çerçevesinde yaklaşık 1 milyar dolar gümrük vergisi ödediği biliniyor. Tüketicilerin iddiasına göre şirket, bu ek maliyetleri karşılamak adına ayakkabı fiyatlarına 5 ila 10 dolar, giyim ürünlerine ise 2 ila 10 dolar arasında "vergi farkı" yansıttı.
Tüketicilerden "Çifte Kazanç" İddiası
Portland’daki federal mahkemeye sunulan dava dilekçesinde, Nike’ın etik olmayan bir mali strateji izlediği savunuluyor. Şikayet dosyasında, "Nike, gümrük vergisi kaynaklı fazla ücretlendirmeleri, bu bedelleri asıl ödeyen tüketicilere iade etme konusunda hiçbir taahhütte bulunmadı" ifadeleri yer aldı.
Davacı taraf, mahkeme tarafından bir engel konulmadığı takdirde şirketin aynı ödemeyi iki kez tahsil etmiş olacağını vurguluyor: Birincisi satış anında tüketiciden alınan yüksek fiyatlar, ikincisi ise federal hükümetten alınacak olan toplu vergi iadeleri.
Perakende Sektöründe Domino Etkisi
Nike’a yönelik bu hukuki hamle münferit bir olay değil. Benzer gerekçelerle Costco ve Ray-Ban üreticisi EssilorLuxottica gibi dev şirketlere karşı da tüketici davaları açılmış durumda. Hukukçular, bu davaların sonucunun küresel perakende zincirlerinin fiyatlandırma politikalarında köklü değişikliklere yol açabileceğini belirtiyor.
Nike yönetimi ise henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. Şirketin Mart ayındaki son mali toplantısında, gümrük vergilerinin kar marjları üzerindeki olumsuz etkisinin 2026 yılının ortalarına kadar süreceği belirtilmişti. Şimdi gözler, mahkemenin bu dev iade tutarlarının asıl sahiplerine, yani tüketicilere dönüp dönmeyeceği konusunda vereceği kararda.
