Orta Doğu ve Basra Körfezi'ndeki istikrarsızlık, küresel enerji piyasalarını olduğu kadar sivil havacılığı da doğrudan etkiliyor. Köln merkezli Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), Avrupa'da yaygın olarak tercih edilen Jet A-1 tipi yakıtın temininde yaşanan güçlükler nedeniyle sektöre kritik bir tavsiye bülteni sundu. Yapılan açıklamada, yakıt açığını kapatmak adına dünyanın farklı bölgelerinden temin edilebilecek olan Jet A tipi yakıtın uygulanabilirliğinin değerlendirildiği belirtildi.
Hali hazırda Kuzey Amerika'daki iç hat uçuşlarında ve bu bölgeden Avrupa'ya yapılan seferlerde kullanılan Jet A tipi yakıtın, Avrupa pazarında genel kullanıma açılması planlanıyor. Ancak EASA, bu geçiş sürecinin teknik hassasiyetler nedeniyle dikkatle yönetilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Jet A ve Jet A-1 Arasındaki Teknik Farklar
H3: Donma Noktası ve Operasyonel Risk Yönetimi İki yakıt türü arasındaki en temel fark, fiziksel dayanıklılık sınırlarında ortaya çıkıyor. EASA bülteninde, Jet A tipi yakıtın Jet A-1'e kıyasla daha yüksek bir maksimum donma noktasına sahip olduğu vurgulandı. Bu durum, özellikle uzun menzilli ve yüksek irtifalı uçuşlarda yakıtın akışkanlığını koruması açısından hayati önem taşıyor.
Hava yolu şirketlerinin, havalimanı işletmecilerinin ve yer hizmeti sunan kuruluşların bu farklılıkları gözeterek risk analizlerini güncellemesi gerekiyor. Operatörlerin, uçağın teknik kapasitesine ve rota şartlarına göre yakıt yönetimini titizlikle yapmaları isteniyor.
AB Komisyonu’ndan Havayollarına ve Yolculara Kılavuz
H3: Uçuş İptalleri ve Yolcu Hakları AB Komisyonu, krizin ekonomik ve operasyonel etkilerini hafifletmek amacıyla mevcut kurallar dahilindeki esneklikleri içeren bir kılavuz paylaştı. Kılavuza göre, yakıt kıtlığı nedeniyle yaşanabilecek olası uçuş iptallerinde yolcu hakları korunmaya devam edecek. Yolcular; bilet iadesi, alternatif güzergah ve bazı durumlarda tazminat haklarını kullanabilecek.
Ancak, hava yolu şirketleri iptalin "yerel yakıt kıtlığı" gibi olağanüstü bir durumdan kaynaklandığını ispatlarsa tazminat yükümlülüğünden muaf tutulabilecek. Öte yandan Komisyon, sadece yüksek yakıt fiyatlarının tek başına bir "olağanüstü durum" sayılmayacağını ve bilet fiyatlarına geriye dönük ek ücret yansıtılamayacağını net bir şekilde ifade etti.
Sektör Devlerinden İptal Kararları
Orta Doğu'daki sevkiyat aksamaları, Avrupa'daki jet yakıtı fiyatlarının geçen yıla oranla iki katından fazla artmasına neden oldu. Bu maliyet baskısı, dev hava yolu şirketlerini radikal kararlar almaya zorladı:
Lufthansa: Artan maliyetler sebebiyle 20 bin kısa mesafeli uçuşunu iptal etme kararı aldı.
KLM: Yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay içinde 160 uçuşu programdan çıkardığını duyurdu.
Ryanair ve EasyJet: Pazar koşullarındaki belirsizlik nedeniyle yıl sonu kar hedeflerini aşağı yönlü revize etti.
Avrupa Birliği rafinerilerinin yakıt ihtiyacının yalnızca yüzde 70'ini karşılayabilmesi, dışa bağımlılığın getirdiği riskleri bir kez daha gündeme taşıdı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) de Jet A yakıtına geçişin, sektör için kritik bir esneklik alanı yaratacağını savunuyor.
