Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde ittifak tarihinin en önemli buluşmalarından birine ev sahipliği yapıyor. NATO Liderler Zirvesi, küresel jeopolitik risklerin ve transatlantik ilişkilerindeki dönüşümün gölgesinde toplanıyor. İki gün sürecek bu zirvede, Avrupa'nın güvenliği, askeri bütçeler ve bölgesel çatışmalar gibi kritik başlıklar masaya yatırılacak.
Zirveye ittifaka üye 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarının tamamı katılım sağlıyor. Bu isimlerin yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Ankara'daki liderler zirvesinde yer alacak. Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara'nın da zirve sürecinde Ankara'da bulunarak ABD Başkanı Donald Trump ile ikili bir görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor.
Savunma Harcamalarında Yüzde 5 Hedefi ve Trump'ın Baskısı
Zirvenin en önemli gündem maddesini savunma harcamaları oluşturuyor. Geçtiğimiz yıl Lahey'de yapılan zirvede müttefiklerin milli gelirlerinin yüzde 5'ini savunmaya ayırması konusunda uzlaşı sağlanmıştı. ABD yönetimi, müttefiklerin bu hedefi derhal yakalamasını bekliyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve öncesinde Washington'da savunma harcamalarına dair detaylı bir sunum gerçekleştirmişti.
Yayınlanan taslak deklarasyon metinlerine göre, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın savunma yatırımlarında 139 milyar dolardan fazla artış yaşandığı belirtiliyor. Ancak ABD kanadı, tüm müttefiklerin bu bütçe hedefine aciliyetle ulaşması gerektiği yönündeki baskısını koruyor. Pentagondan sızan bilgilere göre 'NATO 3.0' olarak adlandırılan yeni dönemde, askeri yükün müttefikler arasında yeniden dağıtılması ve Avrupa'nın kendi güvenliğinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi planlanıyor.
Ukrayna Savaşı ve Yeniden Şekillenen Kuvvet Stratejileri
Zirve, Rusya ve Ukrayna arasındaki askeri hareketliliğin arttığı bir döneme denk geliyor. Washington yönetiminin Ukrayna politikasındaki strateji değişikliği sonrasında taraflar arasında henüz bir ateşkes sağlanamadı. Ankara'daki toplantıda Ukrayna'ya askeri destek ve yeni yardım paketleri kapsamlı şekilde tartışılacak.
Zirve programı kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasında çarşamba günü ikili bir görüşme yapılması planlanıyor. Rusya kanadı ise zirve öncesinde askeri kararlılık mesajları vererek sahada geri adım atmayacağını ilan etti. İttifak üyeleri, bu gerilim hattında ortak bir strateji belirlemeye çalışacak.
Türkiye'nin Savunma Sanayii Potansiyeli ve Stratejik Rolü
Ev sahibi Türkiye için bu zirve, özellikle savunma sanayii iş birlikleri açısından önemli fırsatlar barındırıyor. Zirvenin ilk gününde düzenlenecek olan Savunma Sanayii Forumu, müttefik ülkelerin savunma şirketlerini bir araya getirecek. Türkiye'nin son dönemde artan askeri kapasitesi ve silah ihracatındaki yükseliş, ittifak içerisindeki stratejik ağırlığını artırıyor.
Avrupalı müttefiklerin Türkiye ile yakınlaşma eğiliminde olduğu ve ortak üretim projelerine sıcak baktığı belirtiliyor. Fransa ve İtalya ile ortak yürütülen SAMP/T hava savunma sistemi projesinin yeniden değerlendirilmesi ve insansız hava sistemlerine yönelik ortak girişimler zirvede yakından takip edilecek dosyalar arasında yer alıyor.
Avrupa Liderlerinin Ankara Gündemi ve İç Siyaset Bilançosu
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ankara'ya kapsamlı bir askeri dönüşüm planıyla geliyor. Almanya, savunma bütçesini dört yıl içinde iki katına çıkarmayı ve 2035 yılına kadar 260 bin aktif asker ile 200 bin yedek personele ulaşmayı hedefliyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise ABD yönetimiyle yaşanan diplomatik gerilimlerin gölgesinde zirveye katılıyor. Roma yönetimi, savunma harcamalarını artırırken Akdeniz'in güvenliği ve göç yönetimi gibi konuları ön planda tutuyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa'nın stratejik özerkliğini savunmaya devam ederken, Ukrayna'ya yönelik mali desteklerin sürdürülmesini talep ediyor. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ise iç siyasette eşi hakkında yürütülen hukuki sürecin ve savunma bütçesi eleştirilerinin odağında Ankara'da yer alacak.
İki Günlük Yoğun Zirve Programının Detayları
Zirve, 7 Temmuz sabahı Ankara Ticaret Odası (ATO) Kongre ve Sergi Merkezi'nde gerçekleştirilecek Savunma Sanayi Forumu ile başlayacak. Forumun açılış konuşmasını NATO Genel Sekreteri Mark Rutte yapacak. Günün ilerleyen saatlerinde müttefik ülkelerin dışişleri ve savunma bakanları ayrı ayrı toplantılar ve resepsiyonlar gerçekleştirecek.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde devlet ve hükümet başkanları onuruna verilecek akşam yemeğinin ardından, NATO-Ukrayna Konseyi çalışma toplantıları yapılacak. Zirvenin ikinci günü olan 8 Temmuz'da liderlerin ortak aile fotoğrafı çekimi yapılacak ve Kuzey Atlantik Konseyi Toplantısı gerçekleştirilecek. Zirve, genel sekreterin öğleden sonra düzenleyeceği resmi basın toplantısıyla son bulacak.
