Hayatın yoğun temposu, ekonomik kaygılar ve bitmeyen bilgi akışı... Günümüzde pek çok kişi zaman zaman kendini yorgun, stresli ve mutsuz hissedebiliyor. Uzmanlara göre ise ruh halimizi belirleyen sadece yaşadıklarımız değil, yaşadıklarımızı nasıl yorumladığımız da büyük önem taşıyor. Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Sema Bayçın, psikolojik dayanıklılığı artırmanın ve daha dengeli bir ruh haline sahip olmanın yollarını anlattı.
Mutluluk Her Zaman İyi Hissetmek Değildir
Toplumda yaygın olarak mutluluğun sürekli neşeli olmakla eş tutulduğunu belirten Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Sema Bayçın, ruh sağlığının aslında tüm duyguları sağlıklı şekilde yaşayabilmek ile ilgili olduğunu vurguluyor.
“Üzüntü, kaygı, öfke ve hayal kırıklığı gibi duygular yaşamın doğal parçalarıdır. Amaç bu duyguları yok etmek değil, onları fark ederek yönetebilmektir. Pozitif ruh hali, zorluklar karşısında psikolojik dayanıklılığı koruyabilme becerisiyle ilişkilidir.”
Anda Kalabilmek Zihinsel Yükü Azaltabiliyor
Uzmanlara göre günün büyük kısmını geçmişte yaşanan olayları düşünerek ya da geleceğe ilişkin kaygılarla geçirebiliyoruz. Bu durum ise zihinsel yorgunluğu artırıyor.
Farkındalık yaklaşımının temelinde ise kişinin dikkatini içinde bulunduğu ana yönlendirmesi yer alıyor.
Kişi zihninin sürekli geçmişteki pişmanlıklar veya gelecekteki belirsizliklerle meşgul olduğunu fark ettiğinde, bulunduğu ana dönmeye çalışabilir. Nefese odaklanmak, çevredeki sesleri fark etmek veya yapılan işe bilinçli şekilde yönelmek bu konuda yardımcı olabilecek yöntemler arasında yer alıyor.
Olumsuzluklara Değil, Sahip Olunanlara Odaklanmak Önemli
İnsan beyni evrimsel olarak tehditleri fark etmeye eğilimlidir. Bu nedenle birçok kişi gün içerisinde yaşadığı olumlu olaylardan çok olumsuz deneyimleri hatırlama eğilimi gösterebilir.
Uzm. Dr. Sema Bayçın, minnettarlık pratiğinin bu noktada önemli bir araç olabileceğini belirterek şunları söylüyor:
“Günün sonunda kişiyi mutlu eden veya kendisini iyi hissettiren üç küçük olayı düşünmek bile bakış açısının değişmesine katkı sağlayabilir. Bir dostla yapılan sohbet, güzel bir kahve molası ya da sağlıklı geçirilen bir gün gibi basit görünen ayrıntılar psikolojik iyilik halini destekleyebilir.”
Olayları Değil, Yorumlama Biçimimizi Değiştirmek Gerekebilir
Psikolojide bilişsel yeniden yapılandırma olarak adlandırılan yaklaşımın, kişinin olayları değerlendirme biçimini gözden geçirmesine yardımcı olabileceğini belirten Uzm. Dr. Bayçın, yaşanan her olumsuzluğu bir felaket olarak yorumlamanın ruhsal yükü artırabileceğine dikkat çekiyor.
“Karşılaşılan güçlükler karşısında ‘Neden hep benim başıma geliyor?’ sorusu yerine, ‘Bu deneyim bana ne öğretebilir?’ sorusunu sormak daha yapıcı bir bakış açısı geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Her olumsuz olayın olumlu bir tarafı olmayabilir ancak olaylara verilen anlam değiştirilebilir.”
Sürekli Olumsuz Haber Akışı Ruh Sağlığını Etkileyebiliyor
Teknolojinin hayatı kolaylaştırmasının yanında bazı riskleri de beraberinde getirdiğini belirten uzmanlar, özellikle sosyal medya ve haber platformlarında uzun süre olumsuz içeriklere maruz kalmanın ruh halini etkileyebileceğini ifade ediyor.
Son yıllarda 'doomscrolling' olarak tanımlanan, sürekli kötü haberleri takip etme davranışının kaygı düzeyini artırabildiğini belirten uzmanlar, dijital sınırlar oluşturmanın önemine dikkat çekiyor.
“Gün içerisinde belirli zaman dilimlerinde haber takibi yapmak, ekran süresini sınırlandırmak ve kişiyi sürekli olumsuz etkileyen sosyal çevrelerden uzaklaşmak psikolojik yükün azalmasına yardımcı olabilir.”
Beden ve Ruh Birbirinden Ayrı Değil
Ruh halinin yalnızca düşüncelerle değil, fiziksel sağlıkla da yakından ilişkili olduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Sema Bayçın, uyku düzeni, hareket ve beslenme alışkanlıklarının psikolojik iyilik hali üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirtiyor.
Düzenli uyku saatlerine sahip olmak, gün içinde hareket etmek, hafif yürüyüşler yapmak ve dengeli beslenmek gibi temel yaşam alışkanlıklarının ruhsal dayanıklılığı destekleyebileceğini ifade eden Bayçın, özellikle kronik uykusuzluğun stres ve duygu durum değişiklikleriyle ilişkili olabileceğini hatırlatıyor.
“Psikolojik iyilik hali günlük yaşamda yapılan küçük ama sürdürülebilir alışkanlıklarla desteklenebilir. Anda kalmaya çalışmak, olumlu deneyimleri fark etmek, olaylara farklı açılardan bakabilmek, dijital sınırlar oluşturmak ve fiziksel sağlığa özen göstermek zaman içerisinde kişinin ruhsal dayanıklılığını güçlendirebilir. Önemli olan mükemmel hissetmeye çalışmak değil, yaşamın iniş çıkışları karşısında dengede kalabilmeyi öğrenmektir.”
