Dünya genelinde gıda arzı ve fiyat istikrarı, artan enerji maliyetleri ve bölgesel çatışmaların gölgesinde zorlu bir dönemden geçiyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından paylaşılan verilere göre, nisan ayı itibarıyla gıda ürünlerinin uluslararası fiyat değişimlerini ölçen FAO Gıda Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,6 artış göstererek 130,7 puan seviyesine ulaştı. Bu rakam, Şubat 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek veri olarak kayıtlara geçti.
Enerji ve Çatışmalar Fiyatları Tetikliyor
FAO’nun raporunda, fiyatlardaki bu ivmelenmenin temel nedenleri arasında yükselen enerji maliyetleri ve Orta Doğu'daki kronikleşen çatışmaların lojistik ağlarda yarattığı aksaklıklar gösteriliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki krizin gübre ve enerji fiyatları üzerindeki baskısı, tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Çiftçilerin 2026 yılında maliyeti düşürmek adına daha az gübre isteyen ürünlere yönelmesi, küresel üretim dengelerini de sarsıyor.
Bitkisel Yağ ve Et Fiyatlarında Sert Yükseliş
Nisan ayında en dikkat çekici yükseliş Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi’nde yaşandı. Endeks, yüzde 5,9 oranında artarak son 21 ayın zirvesine ulaştı. Ham petrol fiyatlarındaki yükselişin biyoyakıt talebini artırması; palmiye, soya ve ayçiçeği yağı fiyatlarını yukarı taşıdı.
Benzer bir yükseliş grafiği et ürünlerinde de gözlemlendi. FAO Et Fiyat Endeksi, nisan ayında yüzde 1,2 artışla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya’daki sığır arzında yaşanan kısıtlılık, dünya genelinde kırmızı et fiyatlarının rekor kırmasına neden oldu.
Hürmüz Boğazı ve 2026 Buğday Üretimi Risk Altında
Tahıl piyasalarında ise karmaşık bir tablo hakim. 2025 yılı için küresel tahıl üretim tahmini 3 milyar 40 milyon ton ile rekor seviyeye revize edilse de, 2026 yılı için uyarılar peş peşe geliyor. FAO, dünya buğday üretimi tahminini 817 milyon tona düşürürken, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma riskinin enerji ve gübre maliyetleri üzerinden gıda güvenliğini tehdit etmeye devam edeceği vurgulanıyor. ABD ve Avustralya’daki olumsuz hava koşulları da buğday fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı destekleyen diğer unsurlar olarak öne çıkıyor.
