Küresel diplomaside hareketli saatler yaşanıyor. İsviçre diplomatik kaynaklarının aktardığı bilgilere göre, ABD ve İran heyetleri arasında gerçekleşmesi beklenen kritik müzakerelerin yapılmayacağı kesinleşti. Beyaz Saray, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran ile mutabakat zaptı imzalamak üzere İsviçre’ye yapacağı seyahati iptal ettiğini doğruladı. Washington yönetimi, imza töreninin iptaline rağmen Tahran ile teknik düzeydeki müzakerelerin bir an önce başlamasını istediklerini belirtti. ABD tarafı daha önce yaptığı açıklamada, seyahat takviminin Tahran heyetinin varış saatine göre netleşeceğini duyurmuştu.
Tahran'dan Anlaşmaya İlişkin Resmi Açıklama Geldi
İran Dışişleri Bakanlığı ise sürecin gidişatına ilişkin farklı ve dikkat çekici bir ayrıntı paylaştı. Yapılan resmi açıklamada, iki ülke devlet başkanlarının mutabakat metnini zaten uzaktan imzaladığı, bu nedenle İsviçre'de resmi bir imza töreni düzenlenmesine ihtiyaç kalmadığı ifade edildi. Bununla birlikte Tahran, ABD ile yapılacak sonraki teknik ve diplomatik görüşmelere katılma planlarının kararlılıkla sürdüğünü vurguladı.
18 Haziran Mutabakatı Hangi Maddeleri Kapsıyor?
İki ülke, 28 Şubat tarihinde başlayan askeri çatışmaları sonlandırmak adına 18 Haziran gecesi uzaktan bir mutabakat zaptına imza atmıştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu anlaşmanın İsrail'in Lübnan'daki operasyonları da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri faaliyetleri derhal durdurmayı hedeflediğini açıklamıştı. Tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt ettiği tarihi mutabakatın öne çıkan maddeleri ise şu şekilde sıralandı:
Hürmüz Boğazı Kontrolü: İran, 60 gün boyunca stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden geçiş ücreti talep etmeyecek.
Maddi ve Ekonomik Destek: ABD ve Orta Doğu'daki müttefikleri, İran'ın yeniden yapılandırılması ve ekonomisinin canlandırılması amacıyla en az 300 milyar dolarlık bir destek programı hazırlayacak.
Yaptırımların Hafifletilmesi: Washington yönetimi, nihai anlaşmada uzlaşılacak takvime bağlı kalarak Tahran'a yönelik uygulanan ekonomik yaptırımları kademeli olarak kaldıracak.
Nükleer Taahhütler ve UAEA Denetimi: İran nükleer silah üretmeyeceğini taahhüt edecek; ülkedeki nükleer malzemelerin geleceği Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde netleşecek.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, nihai anlaşmanın taslağını oluşturacak 60 günlük müzakere sürecinin perşembe günü itibarıyla resmen başladığını belirterek sürecin takipçisi olacaklarını ifade etti. Bölgedeki diplomatik hareketliliğin önümüzdeki günlerde de sürmesi bekleniyor.
