ABD ile İsrail'in 28 Şubat tarihinde İran'a yönelik ortaklaşa başlattığı saldırılarda iki hafta geride kalırken, küresel piyasalarda enerji fiyatlarındaki sert dalgalanmalar tüm hızıyla devam ediyor. Yaşanan askeri hareketliliğin ardından uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrol, Avrupa doğal gaz kontratları ve kömür fiyatlarında çok ciddi oranlarda yükselişler kaydedildi.
Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanış yapmıştı. İzleyen iki haftalık süreçte ise piyasalarda keskin yükseliş ve düşüşler gözlemlendi. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in de hayatını kaybettiği saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart'ta, artan jeopolitik endişelerle Brent petrol 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Varil fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 7,26 oranında yükselerek 17 Mart 2022'den sonraki en yüksek günlük artışını gerçekleştirmiş oldu.
Hürmüz Boğazı Krizi Petrol Fiyatlarını 100 Doların Üzerine Taşıdı
İlerleyen günlerde, küresel enerji ticareti açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'na yönelik tehditlerin tedarik kesintisi endişelerini artırmasıyla petrol fiyatları 78 ile 86 dolar seviyelerinde işlem görmeye devam etti. İran'ın bölgedeki ABD üslerini ve enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve önde gelen denizcilik şirketlerinin geçişleri durdurması piyasadaki arz endişelerini iyice derinleştirdi.
Yaşanan fiyat artışları karşısında ABD yönetimi Hint rafinerilerinin Rus petrolü almasına geçici bir muafiyet tanısa da, Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart tarihinde 94,64 dolara kadar tırmandı ve haftayı 92,69 dolardan tamamladı. İlk hafta sonunda Brent petrol, haftalık bazda yüzde 27,8'lik bir artışla Kovid-19 salgınının başladığı döneme denk gelen Nisan 2020'den bu yana en hızlı haftalık yükselişini kaydetti.
İkinci Haftada Keskin Dalgalanmalar Sürdü
İkinci haftada da piyasalardaki keskin dalgalanmalar devam etti. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 9 Mart'ta önceki kapanışa göre yüzde 28,9 oranında artış göstererek 119,5 dolara kadar yükseldi ve 29 Haziran 2022'den sonraki en yüksek seviyesini test etti. Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini ortak kullanıma açabileceğine ilişkin beklentiler ve ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarıyla gerileyerek 98,96 dolardan kapanış yaptı.
10 Mart'ta ise piyasalardaki satış baskısı derinleşti. ABD basınında İran'ın Boğaz'a mayın döşediğine ilişkin yer alan haberlerin de etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı, 9 Mart'a göre yaklaşık yüzde 11,3 gerileyerek son 4 yılın en güçlü günlük düşüşünü kaydetti ve günü 87,8 dolardan tamamladı. Ancak İran cephesinden gelen ABD ile müzakerelerin gündemde olmadığı yönündeki açıklamalar fiyatları tekrar yukarı yönlü destekledi. Trump'ın saldırıların süreceğine dair açıklamaları ise bölgede gerilimin kısa sürede sona ereceği yönündeki beklentileri azalttı. Saldırılarda iki hafta geride kalırken, Brent petrolün varil fiyatı saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 42,3 artışla haftayı 103,14 dolardan kapattı.
Avrupa Doğal Gaz Piyasasında Fiyat Oynaklığı Arttı
Yaşanan lojistik darboğaz sadece petrolü değil, aynı zamanda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da vurdu. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar'ın, Ras Laffan tesislerindeki üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak "mücbir sebep" ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek büyük bir riske yol açtı.
Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat oynaklığı belirgin bir şekilde arttı. Hollanda merkezli TTF'te işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle birlikte sert hareketler sergiledi. Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart'ta yüzde 39 artışla günü 44,5 avrodan sonlandırdı. Yukarı yönlü bu eğilim ikinci haftada da sürdü. Artan arz güvenliği endişeleriyle 9 Mart'ta 56,4 avroya kadar yükselen kontrat, saldırıların başlamasından bu yana görülen en yüksek kapanış seviyesine ulaştı. İki haftanın sonunda, Avrupa doğal gaz fiyatları saldırı öncesi seviyelere kıyasla yüzde 57 artış göstererek haftayı 50,1 avrodan tamamladı.
Kömür Fiyatlarında İki Haftada Yüzde 15,8 Artış Görüldü
Enerji piyasasının bir diğer önemli kalemi olan kömür tarafında da benzer bir yükseliş eğilimi izlendi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolardan işlem görürken, 2 Mart'ta yüzde 8,6 oranında bir artışla 128,7 dolara yükseldi. Söz konusu kontrat, 9 Mart tarihinde 143,8 dolara kadar çıkarak saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. İki haftalık sürecin sonunda kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre toplamda yüzde 15,8'lik bir artışla haftayı 137,3 dolardan kapattı.
