Mojave Çölü'ndeki devasa bir hangarda, havacılığın geleceğini şekillendirecek tarihi bir projenin inşası tüm hızıyla sürüyor. Kaliforniya merkezli teknoloji ve havacılık girişimi JetZero, Airbus ve Boeing gibi devlerin domine ettiği 200'den fazla koltuk kapasiteli uçak pazarına iddialı bir giriş yapmaya hazırlanıyor. NASA'nın yıllardır üzerinde çalıştığı "harmanlanmış kanat" (blended-wing) teknolojisiyle tasarlanan ve yakıt tüketiminde yarı yarıya tasarruf sağlamayı vadeden yeni nesil ticari jetin tam boyutlu test prototipi yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor.
Havacılıkta "Harmanlanmış Kanat" Devrimi
Geleneksel uçak tasarımlarının aksine, gövde ve kanatların tek bir taşıyıcı yüzeyde birleştiği dev bir vatoz balığı şeklindeki bu tasarım, bugüne kadar ticari olarak hayata geçirilememiş bir konseptti. JetZero'nun ürettiği "Z4" kod adlı uçağın test uçuşunun önümüzdeki yılın sonlarında gerçekleştirilmesi planlanıyor. Northrop Grumman bünyesindeki havacılık geliştiricisi Scaled Composites tarafından üretilen bu test uçağında, Boeing 757 modeline de güç veren Pratt & Whitney motorları kullanılacak. Proje, sadece ticari yolcu taşımacılığında değil, aynı zamanda askeri kargo ve havada yakıt ikmali operasyonlarında da devrim yaratacak esnek bir yapıya sahip.
ABD Hava Kuvvetleri ve Dev Şirketlerden Tam Destek
2020 yılında kurulan ve ilk başlarda sektörde şüpheyle karşılanan JetZero, 2023 yılında ABD Hava Kuvvetleri'nden aldığı 235 milyon dolarlık destekle projenin ciddiyetini kanıtladı. Bu büyük çaplı yatırımın ardından United Airlines ve Alaska Airlines gibi havacılık devleri de projeye fon sağlayarak erken sipariş opsiyonlarını değerlendirmeye aldı. Şirket, bu yılın başlarında United Airlines Ventures ve Northrop Grumman gibi devlerin de katılımıyla 175 milyon dolarlık ek bir fon daha toplamayı başardı. Yakıt maliyetleri havacılık sektörünün en büyük gider kalemini oluşturduğu için, vadedilen yüzde 50'lik yakıt tasarrufu tüm hava yolu şirketlerinin bu tasarıma olan ilgisini artırıyor.
2030'da Yolcu Taşımaya Başlayacak
Tasarım detayları büyük bir gizlilikle yürütülen test uçağında, şimdilik sadece kokpit bölümü basınçlandırılırken, yolcu kabinlerinin bulunması planlanan alanlara test amaçlı yakıt tankları yerleştirilecek. Eğer test uçuşları planlandığı gibi başarılı geçerse şirket, Kuzey Carolina'da kurulan yeni üretim kampüsünde seri üretime geçmeyi ve 2030 yılı itibarıyla ilk ticari jetleri teslim etmeyi planlıyor. Geleneksel tüp gövde yerine geniş ve düz bir kabin sunan bu tasarım, daha büyük pencereler ve çok daha ferah, kişiselleştirilebilir bir oturma düzeni vadediyor.
JetZero CEO'su Tom O’Leary, bugüne kadar kimsenin böyle bir projeyi ticari boyuta taşıyamadığını belirterek, NASA'nın 30 yılı aşkın araştırmalarını somut ve devrimsel bir teknolojiye dönüştürdüklerini vurguladı. Uzmanlar ise uçağın sertifikasyon sürecinin uzun yıllar alabileceği ve devasa bütçeler gerektireceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Tüm gözler, havacılık pazarında dengeleri tamamen değiştirebilecek o kritik ilk test uçuşuna çevrilmiş durumda.
