Tarım ve Orman Bakanlığı, son yıllarda apiterapi ve kozmetik alanlarında artan taleple birlikte ekonomik değeri hızla yükselen ham arı zehri üretimine standartlar getirdi. "Arı Zehrinin Toplanmasına İlişkin Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlanarak resmi olarak yürürlüğe girdi. Bu yeni düzenleme, arı zehri işletmelerinin sözleşmeli üretim kapsamında üreticilerden tekniğine uygun, izlenebilir ve denetimli bir şekilde ürün temin etmesini sağlamayı hedefliyor.
Arı Zehri Toplama İşleminde Yeni Standartlar
Yeni yönetmelik, arıların doğal yaşam süreçlerine zarar verilmesini engellemek için kullanılacak ekipmanların teknik özelliklerini detaylı bir şekilde tanımlıyor. Arı zehri aparatı ve kazıma aletinin, zehrin fiziksel ve biyokimyasal yapısını bozmayacak malzemelerden üretilmesi zorunlu kılındı.
Kovanlarda kullanılacak aparatların telleri üzerinde 12-30 volt gerilim, 50-1000 hertz sinyal frekansı, 2-3 saniye titreşim ve 3-6 saniye duraklama süresi bulunacak. Bu yüksek gerilim ve sinyal frekanslarının, arıların ölümlerine neden olmayacak ve kovanın genel sağlığını tehdit etmeyecek seviyelerde tutulması büyük bir hassasiyetle denetlenecek. Arıların elektrik yüklü tellerle teması sonucu zehir bıraktıkları cam plakalar ise güneş ışığına maruz bırakılmadan, kapalı hava akımının olmadığı ortamlarda taşınıp kazınacak.
Kovan Sağlığı İçin Süre ve Beslenme Kısıtlaması
Arı sağlığını odağına alan düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri de kovanların dinlendirilmesiyle ilgili oldu. Koloni devamlılığının korunması amacıyla aynı kovandan 7 günden daha kısa aralıklarla zehir toplama işlemi yapılamayacak.
Zehir toplama aparatı kovanın içinde 15-20 dakikadan fazla kalamayacak ve bu işlemler arıların daha sakin olduğu sabah erken saatlerde, öğleden sonra veya akşam vakitlerinde gerçekleştirilecek. Ayrıca, zehir toplama döneminde kolonilere kesinlikle şeker şurubu verilmeyecek; sadece polen ikame beslemesi yapılabilecek. Zehirde kalıntıya neden olabilecek körük veya duman çıkaran hiçbir destek malzemesinin kullanımına izin verilmeyecek.
Hijyen, Soğuk Zincir ve Koruyucu Donanım Şartı
Toplanan arı zehrine, raf ömrünü uzatmak veya miktarını artırmak amacıyla hiçbir katkı maddesi karıştırılamayacak. Zehir kazıma işlemi aparatı kovandan çıkarıldıktan sonraki 30 dakika içinde tamamlanacak ve ürünler gıdaya uygun, tek kullanımlık, hava ve nem geçirmeyen amber renkli şişelerde muhafaza edilecek.
Kalıntı ve bulaşma riskini sıfıra indirmek için filtreli cihazlar kullanılacak ve tüm ürünler soğuk zincir koşullarında korunacak. Şişelerin üzerinde işletme numarası, toplama tarihi ve "Bal Arısı Zehri" ibaresi bulunması zorunlu olacak. İşlemi gerçekleştiren personelin sağlığı için de tıbbi gözlük, maske, cerrahi eldiven, bone ve önlük gibi kişisel koruyucu donanımlar kullanması gerekecek.
Sertifikasız Üretim Yapılamayacak
Yönetmelik, arı zehri üretecek kişilerin profesyonelleşmesini de zorunlu kılıyor. Bu alanda faaliyet göstermek isteyen arıcılar, işletmelerle sözleşme imzalayarak Bakanlık onaylı eğitim programlarına katılmak zorunda olacak. Üniversitelerden ve uzman kurumlardan sağlanacak eğitimlerde, üreticilere temel ilk yardım ve alerjik reaksiyonlara karşı bilinçlendirme dersleri verilecek.
Eğitim sürecini başarıyla tamamlayan kursiyerler, Arı Zehri Toplama Sertifikası alarak yasal üretime başlayabilecek.
