Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH), bir ülkede bir yıl içinde üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplam değeridir.
Yani ekonominin büyüklüğünü gösteren en temel göstergelerden biridir.
Kısaca anlatmak gerekirse:
- Ülkede satılan malların toplam değeri,
- Verilen tüm hizmetlerin yıllık karşılığı,
- Fabrika üretimi, tarım, teknoloji, turizm, finans gibi alanlarda yaratılan toplam ekonomik değer,
GSYH'nin içindedir.
Bu nedenle GSYH yükseldiğinde 'ekonomi büyüdü', düştüğünde ise 'ekonomik daralma oldu' denir.
GSYH nasıl hesaplanır?
Ekonomistler GSYH'yi üç yöntemle hesaplar:
- Üretim yöntemi: Ülkedeki toplam üretimin değeri.
- Harcamalar yöntemi: Halkın, devletin ve şirketlerin yaptığı tüm harcamalar.
- Gelir yöntemi: Ülkede elde edilen maaş, kira, faiz, kar gibi tüm gelirler.
Üç yöntem de sonuçta aynı toplam değeri verir: GSYH.
Kişi başına GSYH neyi gösterir?
Kişi başına GSYH, ülkenin toplam ekonomik değerinin nüfusa bölünmüş halidir.
Bu veri bir ilde veya ülkede ortalama refah düzeyinin göstergesi olarak kullanılır.
- Yüksekse: Kişi başına düşen gelir güçlü demektir.
- Düşükse: Ekonomik gelişmişlik seviyesi daha zayıftır.
2024 GSYH verileri açıklandı: Hangi il önde?
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bugün 2024 yılı GSYH verilerini yayımladı.
Buna göre:
- İstanbul, toplam GSYH'de 13 trilyon 10 milyar lirayla ilk sırada yer aldı.
(Toplam ekonominin yüzde 29,2'sini tek başına oluşturdu.) - İstanbul ayrıca 802 bin 669 liralık kişi başına GSYH ile de Türkiye'nin en yüksek il seviyesine ulaştı.
- İstanbul'u Ankara ve Kocaeli izledi.
- En düşük kişi başına GSYH ise Van, Ağrı ve Şanlıurfa illerinde görüldü.
GSYH neden önemli?
GSYH verileri, ekonomideki değişimleri anlamak için kritik öneme sahiptir:
- Ekonominin büyüyüp büyümediğini gösterir,
- Hangi sektörlerin güçlü olduğunu ortaya koyar,
- Yatırımcılar ve şirketler için yol haritası oluşturur,
- Devletin ekonomik planlamalarında temel göstergelerden biridir.
Özellikle il bazında GSYH verileri, Türkiye'nin ekonomik yapısını ve bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını net şekilde ortaya koyar.
