Dünya Bankasından açıklama

Dünya Bankası: Gelişmekte Olan Ülkelerde Borç Ödemeleri Yeni Finansmanı Aşıyor, 50 Yılın Zirvesinde

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerde dış borçların anapara ve faiz ödemeleri ile alınan yeni finansman arasındaki farkın 2022-2024 döneminde 741 milyar dolara çıkarak 50 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını açıkladı. Kurumun yayımladığı Uluslararası Borç Raporu, bu ülkelerin borç yükünün hızla arttığını ve finansman dengesinin giderek bozulduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, düşük ve orta gelirli ülkelerin toplam dış borcu 2024 yılında 8,9 trilyon dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu dönemde, Dünya Bankası'nın Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) aracılığıyla borçlanabilen 78 düşük gelirli ülke ise toplam 1,2 trilyon dolarlık rekor dış borçlanma gerçekleştirdi.

Gelişmekte olan ülkeler, 2022-2024 yıllarında dış borçlarının anapara ve faiz ödemeleri için aldıkları yeni finansmandan 741 milyar dolar daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldı. Bu fark, son 50 yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti. Rapora göre, gelişmekte olan ülkelerin 2024 yılında yeni sözleşme yaptıkları kamu borçlarının resmi alacaklılarına ödeyecekleri ortalama faiz oranı 24 yılın, özel alacaklılara ödeyecekleri ortalama faiz oranı ise 17 yılın en yüksek seviyesinde kaydedildi. Bu ülkeler yalnızca faiz ödemeleri için 415 milyar dolarlık rekor harcama yaptı.

Dünya Bankası, IDA'ya uygun ülkelere anapara ve faiz ödemelerinde sağladığı yeni finansmanın 18,3 milyar dolar üzerinde olduğunu ve bu ülkelere 7,5 milyar dolarlık rekor hibe verdiğini açıkladı. Raporda, çoğunluğu hükümet ve hükümetle ilişkili kuruluşlardan oluşan resmi ikili alacaklıların bazı ülkelerin uzun vadeli dış borcunu yüzde 70'e varan oranlarda azaltan yeniden yapılandırma süreçlerinden sonra geri çekildiği belirtildi. 2023 yılında ikili alacaklılar, gelişmekte olan ülkelere verdikleri yeni finansman tutarından 8,8 milyar dolar daha fazla anapara ve faiz tahsil etti.

Düşük maliyetli finansman seçeneklerinin azalmasıyla birçok gelişmekte olan ülke, yerel ticari bankalar ve finans kuruluşları gibi iç alacaklılara yöneldi. Yurt içi borç verileri mevcut olan 86 ülkeden yarısından fazlasında, yurt içi kamu borcu dış borçtan daha hızlı artış gösterdi.

Rapora göre, gelişmekte olan ülkeler 2024'te 90 milyar dolarlık dış borcu yeniden yapılandırdı; bu, 2010 yılından bu yana en yüksek rakam olarak kayıtlara geçti. Tahvil yatırımcıları ise anapara geri ödemeleri ve faizlerden elde ettiklerinden 80 milyar dolar daha fazla yeni finansman sağladı. Bu da milyarlarca dolarlık tahvil ihracının tamamlanmasına ve piyasada likiditenin korunmasına yardımcı oldu.

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin finansal risklerinin arttığına dikkat çekerken, bu ülkelerin sürdürülebilir borç yönetimi ve mali disiplin uygulamalarını güçlendirmesinin önemine işaret etti. Raporda ayrıca, düşük maliyetli uluslararası finansman seçeneklerinin daralmasının, ülkeleri daha yüksek maliyetli borçlanmaya yönelttiği ve bu durumun ekonomik kırılganlığı artırdığı vurgulandı.