İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından her yıl merakla beklenen sanayi araştırmalarının ikincisi tamamlandı. "İSO Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" çalışmasının sonuçları, artan finansman maliyetleri ve zayıflayan iç talep dinamikleri eşliğinde KOBİ ölçeğindeki sanayi işletmelerinin performansını gözler önüne serdi. Geçtiğimiz aylarda açıklanan ilk 500 listesinin ardından, orta ve küçük ölçekli sanayi devlerinin bir yıllık bilanço sonuçları netlik kazandı.
Açıklanan verilere göre, İSO İkinci 500 listesinde yer alan sanayi kuruluşlarının üretimden satışları 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 25,7 oranında artış göstererek 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi. Ancak bu artış oranı, 2020 yılından bu yana kaydedilen en düşük nominal artış olarak kayıtlara geçti.
Yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alınarak arındırıldığında, üretimden satışların reel olarak binde 2 gibi oldukça sınırlı bir artış kaydettiği görüldü. Böylece son üç yıldır süren reel düşüş eğilimi, çok ılımlı düzeyde de olsa artış yönüne evrilmiş oldu.
İSO İkinci 500'ün Zirvesindeki İsimler
2025 yılı sonuçlarına göre İSO İkinci 500 listesinin zirvesinde yer alan şirketler de netleşti. Listede ilk sırayı 5 milyar 317 milyon liralık üretimden satış rakamıyla Teksan Jeneratör göğüsledi. Teksan'ı, 5 milyar 308 milyon lirayla Norm Salihli Vida ve Cıvata ile 5 milyar 306 milyon lirayla Biska Tekstil takip etti.
Sıralamanın üst diliminde yer alan diğer şirketler arasında Vatan Plastik, Şenocak Gıda Fındık Entegre, Frimpeks Kimya ve Etiket, Chryso-Kat Katkı Malzemeleri, Verde Yağ Besin Maddeleri, Traçim Çimento ve Johnson Electric Otomotiv Ürünleri yer aldı. İkinci 500 sıralamasına girebilmek için şirketlerin üretimden satışlarının 5 milyar 317 milyon lira ile 2 milyar 220 milyon lira arasında bulunması gerektiği belirtildi.
Finansman Giderleri Kar Üzerinde Baskı Yarattı
Araştırma sonuçları, sanayi şirketlerinin elde ettikleri karların büyük kısmını finansman maliyetlerine ayırmak zorunda kaldığını ortaya koydu. İkinci 500'ün faaliyet karı yüzde 35,4 artışla 160 milyar liraya yükselirken, finansman giderleri ise yüzde 45,2 artarak 138 milyar liraya ulaştı.
Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı yüzde 86,7 seviyesine çıktı. Şirketlerin toplam borçlarındaki artış yüzde 50,2 olarak gerçekleşirken, kaynak yapısının yeniden hafif borç ağırlıklı bir yapıya büründüğü görüldü.
Teknolojik Dönüşüm ve İstihdam Verileri
İSO İkinci 500 verilerinde dikkat çeken bir diğer olumlu gelişme ise teknoloji yoğunluğuna sahip sektörlerin payında yaşandı. Orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin toplam payı 0,8 puan artarak yüzde 32,1 ile rekor seviyeye ulaştı. Özellikle yüksek teknoloji grubunun payı yüzde 4,9'a yükselerek 2015 sonrasındaki en yüksek düzeyini gördü.
Öte yandan, söz konusu şirketlerin toplam istihdamı yüzde 2,2 düşüşle 285 bin kişiye gerilerken, çalışan başına ödenen brüt maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 40,4 olarak gerçekleşti. Halka açık işletme sayısı ise 4 artışla 43'e yükselerek tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.
