Almanya merkezli ilaç ve tarım kimyasalları üreticisi Bayer, yıllardır süregelen hukuki belirsizliği ortadan kaldırmak amacıyla tarihi bir adım attı. Şirket, glifosat içerikli 'Roundup' adlı tarım ilacının kansere neden olduğu iddiasıyla ABD'de açılan binlerce davayı sonlandırmak için 7,25 milyar dolarlık kapsamlı bir uzlaşma teklifi sundu. Missouri'deki St. Louis Bölge Mahkemesi'ne iletilen plan, şirketin finansal dengesini korurken, on yıllardır süren yasal süreçleri nihayete erdirmeyi hedefliyor.
2018 yılında ABD'li tarım devi Monsanto'yu 63 milyar dolara satın alarak bünyesine katan Bayer, bu birleşmeyle birlikte devasa bir dava yükünü de devralmıştı. Şirketin açıkladığı yeni plan, hem mevcut davaları hem de gelecekte açılması muhtemel dosyaları kapsayacak şekilde tasarlandı. Finansal sürdürülebilirliği sağlamak adına toplam ödemenin 21 yıllık bir vadeye yayılması öngörülüyor.
Ödeme Planı ve Tazminat Kriterleri
Hazırlanan uzlaşma paketi, belirli kriterleri karşılayan hak sahiplerini kapsıyor. Plana göre; 17 Şubat 2026 tarihinden önce ürüne maruz kalan ve lenf kanseri teşhisi konmuş veya önümüzdeki 16 yıl içinde bu teşhisi alacak kişiler tazminat hakkından yararlanabilecek. Ödemeler, yıllık bazda azalan taksitler halinde yapılacak ve belirlenen bir tavan fiyatla sınırlandırılacak.
Bireysel tazminat miktarları; kişinin ürüne ne kadar süre maruz kaldığı, hastanın yaşı ve kanserin türü gibi değişkenlere göre hesaplanacak. Yapılan projeksiyonlara göre, vaka başına yapılacak ödemelerin 198 bin dolar seviyesini aşabileceği tahmin ediliyor. Bayer CEO'su Bill Anderson, bu adımın bir 'suç kabulü' olmadığını, aksine şirketin odağını yeniden inovasyona ve büyümeye çevirebilmesi için gerekli bir hamle olduğunu vurguladı.
Finansal Tablolar ve Borsa Tepkisi
Uzlaşma haberinin duyurulması piyasalarda dalgalanmaya neden oldu. Bayer hisseleri, yüksek maliyetli ödeme planının şirket bilançosu üzerinde yaratacağı baskı endişesiyle güne düşüşle başladı. Yatırımcılar, belirsizliğin giderilmesini olumlu bir gelişme olarak görse de finansal yükün büyüklüğü hisse fiyatlarını aşağı çekti. Şirket, ödemelerin finansmanı için 8 milyar dolarlık bir kredi hattı oluşturulduğunu, sermaye artırımı yerine tahvil ihracı gibi yöntemlerin kullanılacağını duyurdu.
Gözler Yüksek Mahkeme Kararında
Uzlaşma planı önemli bir kilometre taşı olsa da Bayer için asıl kritik süreç henüz tamamlanmadı. Şirket ve yatırımcılar, yaz aylarında ABD Yüksek Mahkemesi'nden çıkacak olan 'Durnell' davası kararını bekliyor. Bayer savunmasında, ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) glifosatı kanserojen olarak sınıflandırmadığını, dolayısıyla federal yasaların eyalet yasalarından üstün olduğunu öne sürüyor. Mahkemeden şirketin lehine çıkacak bir karar, hukuki baskıyı büyük ölçüde hafifletebilir.
Şu anda ABD genelinde Roundup ürünüyle bağlantılı yaklaşık 65 bin dava bulunuyor. Bayer, hukuki uyuşmazlıklar için ayırdığı toplam karşılık miktarını 11,8 milyar avroya yükseltirken, bu tutarın 9,6 milyar avrosunu doğrudan glifosat dosyalarına tahsis etti. Yaşanan gelişmeler nedeniyle şirketin yıllık basın toplantısı, finansal tabloların güncellenmesi amacıyla 4 Mart 2026 tarihine ertelendi.
