ABD ve İran arasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla sağlanan iki haftalık geçici ateşkes kararının ardından, gözler boğazdan geçmek için bekleyen gemilere çevrildi.
ABD/İsrail-İran Savaşı’nın 28 Şubat’ta başlamasıyla, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği sert düşüş gösterdi, İran ise diplomatik müzakere veya ödeme karşılığında sınırlı geçişe izin verdi.
Küresel ticaret için stratejik konumda olan Hürmüz Boğazı, süreçte hem baskı noktası hem de pazarlık aracı haline geldi.
Savaş döneminde boğaz tamamen kapanmadı, ancak trafik İran’ın belirlediği koridor ve seçilen gemilerle sınırlı kaldı.
1-27 Şubat’ta günlük ortalama 129 gemi geçiş yaparken, savaş sonrası trafik yüzde 95 düştü.
MarineTraffic verilerine göre, 5 Nisan’da 14, 6 Nisan’da 6, 7 Nisan’da 11 gemi geçiş yaptı. Birçok gemi ise Basra Körfezi’nde beklemeye devam ediyor.
Ateşkes sonrası özellikle petrol ve LNG tankerlerinin geçişi merakla bekleniyor.
KÖRFEZDE BEKLEYEN DEV PETROL STOKU
1 Mart-7 Nisan arasında, 87 milyon varil petrol taşıyan 70 tanker boğazdan geçiş yaptı. Bu miktarın büyük kısmını İran bağlantılı kargolar oluşturdu.
Basra Körfezi’nde 7 Nisan itibarıyla, 187 tankerde toplam 172 milyon varil petrol ve ürün bulunuyor.
Bu miktarın 132,2 milyon varili ham petrol, geri kalanı rafine ürünler.
Bekleyen petrolün yüzde 40’ı Suudi Arabistan, yüzde 30’u Irak, yüzde 19’u BAE, yüzde 16’sı Kuveyt, yüzde 13’ü İran’a ait.
LNG TRAFİĞİ NEREDEYSE DURDU
Savaş sonrası, küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda LNG trafiği durma noktasına geldi.
Sadece Sohar LNG tankeri 2 Nisan’da geçiş yapabildi.
Katar LNG’si taşıyan tankerler ise 6 Nisan’da boğaza giremeyerek geri döndü.
Bölgede yaklaşık 15 LNG tankerinin bulunduğu, bunların 14’ünün yüklü olduğu tahmin ediliyor.
Ayrıca Umman Körfezi tarafında 34 LNG tankerinin boş halde beklediği değerlendiriliyor.
PİYASALARDA BELİRSİZLİK SÜRECİ
S&P Global Energy analistlerine göre, ateşkes petrol fiyatlarını kısa vadede düşürebilir, ancak piyasa hâlâ normalleşmeden uzak.
Ticaret akışının tamamen normale dönmesi aylar sürebilir.
Analistler, asıl kritik sorunun boğazın açıldıktan sonra nasıl işleyeceği olduğuna dikkat çekti.
Uzmanlara göre, iki haftalık ateşkes süreci petrol ve LNG piyasalarında yüksek oynaklık yaratmaya devam edecek.
Yüklü tankerlerin güvenli geçiş sağlanırsa hızla bölgeden çıkması bekleniyor, ancak piyasa güveninin yeniden oluşması için çatışmaların kalıcı şekilde sona ermesi gerekiyor.
