ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesildi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.
Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor. Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açarken denizcilerse bu süreçte Boğaz'da mahsur kaldı. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bölgedeki 20.000'den fazla denizcinin, özellikle Hürmüz Boğazı'ndan çıkamayan gemilerde mahsur kalanların şartlarının gün geçtikçe zorlaştığını bildirdi.
KLİMA SULARIYLA DUŞ ALMAYA ÇALIŞIYORLAR
30 günü bulan geçiş kısıtlaması nedeniyle birçok gemide taze sebzeler, duş ve çamaşır yıkama için temiz su tükenmeye başladı. Bu nedenle denizciler hayatta kalma ipuçlarını ve taktiklerini paylaşmak için sosyal medyayı ve çok yüksek frekanslı deniz telsizlerini kullanmaya çalışıyor. Bazı Çinli mürettebat üyeleri, içme suyu dışındaki ihtiyaçları için klima ünitelerinden yoğuşma suyu topladıklarını açıkladı. Diğerleriyse tankerlerinin kenarından balık tutmaya başladı, pişirmek için ton balığı, kalamar ve büyükbaş kılkuyruk balığı yakalamaya çalışıyorlar.
Ayrıca tedariklerin yenilenmesi zorlaşırken ücretler fahiş boyutlara ulaştı. Gemilerin genellikle yanaştığı Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Fujairah Limanı defalarca saldırıya uğradı. Gemilere taze gıda sağlayan şirketler de artık daha yüksek fiyatlar uyguluyor. Wall Street Journal tarafından incelenen tedarik fiyat listelerinin ekran görüntülerine göre, mangonun kilogram fiyatı 31 dolar, portakalın ise kilogram fiyatı 15 dolara (yaklaşık üç büyük parça) ulaştı.
NEDEN UÇAKLA DÖNMÜYORLAR?
Mahsur kalan denizcileri ve mürettebatı uçakla taşımak ve değiştirmek hala zor bir seçenek. Bunun sebebi Dubai de dahil olmak üzere büyük mürettebat değişim noktalarına uçuşların kısıtlamalardan dolayı olmaması. Sayılı birkaç seçenekse oldukça pahalı.
Londra merkezli ve bir milyon denizciyi temsil eden Uluslararası Ulaştırma İşçileri Federasyonu, çatışmanın başlangıcından bu yana boğaz yakınlarındaki mürettebattan destek talebiyle yaklaşık 1.000 başvuru aldığını bildirdi. Giderek artan sayıda kişi gemilerde yiyeceklerin tükendiğini bildirirken 200 denizci gemiden inip evlerine gitmek için yardım istedi. Çağrıların yarısından fazlası, savaş bölgesindeyken maaş ve diğer sözleşmesel haklarla ilgiliydi.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Konseyi, BM Güvenlik Konseyi'nin 2817 sayılı kararına uygun olarak , gemilere yönelik tehditleri ve saldırıları ve Hürmüz Boğazı'nın sözde kapatılmasını şiddetle kınadı
BM Konseyi, masum sivil denizcileri etkileyen gemilere yönelik tüm saldırıların derhal durdurulması çağrısında bulundu. Üye Devletleri, bölgeden ayrılamayan gemilere su, yiyecek, yakıt ve diğer temel malzemelerin sürekli olarak sağlanmasını temin etmeye çağırdı.
Devletler, etkilenen denizcilerin sağlığını, güvenliğini ve refahını korumak amacıyla, mürettebat değişimi ve mürettebat yenileme işlemlerini uluslararası standartlara uygun olarak kolaylaştırmaya teşvik edildi. Konsey, Devletleri denizcilerin aileleri ve arkadaşlarıyla iletişimlerinin sürdürülebilmesini ve ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli malzeme ve erzakın bulunmasını sağlamaya çağırdı.
Konsey, gemidekilerin yorgunluğunu ve üzerindeki baskıyı, kaptanın üstün yetkisini ve Küresel Navigasyon Uydu Sistemlerinin (GNSS) yoğun parazit ve sahte sinyal saldırılarına maruz kaldığı bir bölgeden geçerken ortaya çıkan riskleri dikkate alarak, seyrüsefer güvenliğine yönelik koordineli bir uluslararası yaklaşım çağrısında bulundu.
ÇOK SAYIDA GEMİ SALDIRIYA UĞRADI
Lloyd's List Intelligence verilerine göre Mart 2026'nın ilk yarısında Orta Doğu sularında, özellikle Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi çevresinde ticari gemilere yönelik çok yoğun ve sistemli bir saldırı dalgasına uğradı. Saldırıların başlangıcı olan 1-2 Mart tarihlerinde Umman ve Bahreyn açıklarında Skylight, MKD Vyom ve Stena Imperative hedef alındı. Bu ilk dalgada hem mürettebat kayıpları hem de liman işçisi ölümleri rapor edildi. Raporun detaylarında gün gün saldırıya uğrayan ve hayatını kaybeden mürettebatın listeleri yer alıyor
1 Mart 2026
Skylight (Kimyasal ve Petrol Tankeri): Umman, Musandam (Khasab yakınları) açıklarında mühimmatla vuruldu. 2 mürettebat hayatını kaybetti.
Hercules Star (Ürün Tankeri): BAE, Fujairah demirleme alanı yakınında vuruldu. Gemide çıkan yangın söndürüldü.
2 Mart 2026
MKD Vyom (Ürün Tankeri - Marshall Adaları): Umman Körfezi'nde mühimmatla hedef alındı. Saldırı makine dairesinde patlamaya neden oldu, 1 mürettebat hayatını kaybetti.
Stena Imperative (Ürün Tankeri - ABD): Bahreyn liman bölgesinde rıhtımdayken vuruldu. Gemideki yangın söndürüldü, mürettebat güvende ancak 2 liman işçisi hayatını kaybetti.
Athe Nova (Bitüm Tankeri - Honduras): Hürmüz Boğazı geçişi sırasında iki drone (İHA) tarafından vurulduğu rapor edildi.
3 Mart 2026
Gold Oak (Dökme Yük - Panama): BAE, Fujairah yaklaşımlarında bilinmeyen bir mühimmatla vuruldu, çelik gövdede hasar oluştu. Mürettebat güvende.
Libra Trader (Ham Petrol Tankeri - Hindistan): Fujairah yaklaşımlarında büyük bir patlama sesi duyuldu, güvertede enkaz bulundu ve bacada hasar oluştu.
4 Mart 2026
Safeen Prestige (Konteyner - Malta): Hürmüz Boğazı'nda su hattının üzerinden vuruldu. Makine dairesinde çıkan yangın nedeniyle mürettebat gemiyi terk etmek zorunda kaldı.
5 Mart 2026
Sonangol Namibe (Ham Petrol Tankeri - Bahamalar): Kuveyt'in güneyinde geminin iskele tarafında patlama yaşandı. Saldırı sonrası bölgeden ayrılan küçük bir tekne görüldü.
6 Mart 2026
Massafah-2 (Çekici/Tug - BAE): Hürmüz Boğazı'nda Safeen Prestige gemisine yardım sağladığı sırada vuruldu. Birkaç mürettebatın öldüğünden endişe ediliyor.
11 Mart 2026
Mayuree Naree (Dökme Yük - Tayland): Hürmüz Boğazı'nda iki mühimmatla vuruldu. 3 mürettebat hâlâ kayıp.
ONE Majesty (Konteyner - Japonya): Ra's al Khaymah açıklarında vuruldu, su hattının üzerinde gövdede hasar var.
Star Gwyneth (Dökme Yük - Marshall Adaları): Dubai'nin 50 deniz mili kuzeybatısında vuruldu, gövdede hafif hasar oluştu.
12 Mart 2026
Safesea Vishnu (Ham Petrol Tankeri - Marshall Adaları): Kuzey Körfez (Basra yakınları) bölgesinde sualtı drone (UUV) saldırısı rapor edildi. Gemiyi alevler sardı, mürettebat tahliye edildi ve yangın Iraklı yetkililerce söndürüldü.
Zefyros (Ürün Tankeri - Malta): Safesea Vishnu'nun yanındayken sualtı drone saldırısına uğradı. Yangın söndürüldü, mürettebat tahliye edildi.
Source Blessing (Konteyner - Liberya): Jebel Ali'nin 35 deniz mili kuzeyinde vuruldu, gemide yangın çıktı. Hasar durumu belirsiz.
IMO verilerine göre ise kayıp verileri şu
1 Mart:
SKYLIGHT: Umman açıklarında. 1 ölü, 1 kayıp, 4 yaralı.
MKD VYOM: Muscat’ın 52 deniz mili kuzeybatısında. 1 ölü.
STENA IMPERATIVE: Bahreyn Limanı'nda. 1 tersane işçisi ölü, 2 ağır yaralı.
HERCULES STAR: BAE açıklarında. Gemide yangın çıktı.
3 Mart:
LIBRA TRADER & GOLD OAK: Fujairah açıklarında her iki gemide de yapısal hasar (çelik kaplama hasarı vb.) meydana geldi. Can kaybı yok.
4 Mart:
SAFEEN PRESTIGE: Umman'ın 2 deniz mili kuzeyinde. Gemi battı (Sunk) ve petrol sızıntısı tespit edildi.
5 Mart:
SONANGOL NAMIBE: Kuveyt açıklarında gövde delindi (Hull breach).
Mart Ortası
6 Mart:
MUSSAFAH 2: Umman'ın 6 deniz mili kuzeyinde. 4 ölü, 3 ağır yaralı. (En kanlı olaylardan biri).
7 Mart:
ARABIA III: Suudi Arabistan, Al Jubayl'da. 1 yaralı.
11 Mart (Koordineli Saldırı Günü):
ONE MAJESTY: Ra's al Khaymah açıklarında gövde hasarı.
MAYUREE NAREE: Umman'ın 11 deniz mili kuzeyinde. Gemide yangın, 3 ölü.
STAR GWYNETH: Dubai açıklarında kargo ambarlarında ve baş tarafta hasar.
SAFESEA VISHNU: Irak, Khor Al Zubair Limanı yakınında. Yangın çıktı, 1 ölü.
ZEFYROS: Safesea Vishnu'ya yapılan saldırı sırasında dolaylı (collateral) hasar ve yangın.
Mart Sonu ve Nisan Başı
12 Mart: SOURCE BLESSING (Jebel Ali kuzeyi) - Hasarlı, kirlilik yok.
16 Mart: GAS AL AHMADIAH (Fujairah doğusu) - Hasarlı.
19 Mart: HALUL 50 (Katar, Ras Laffan doğusu) - Hasarlı.
28 Mart: SUNNY 77 (Umman, Duqm yakınları) - Hasarlı.
30 Mart: AL SALMI (Dubai kuzeybatısı) - Hasarlı.
1 Nisan: AQUA 1 (Katar, Ras Laffan kuzeyi) - Hasarlı
