Arnavutluk'un el değmemiş sahil şeridinde yer alan Zvernec bölgesinde planlanan ve uluslararası yatırımcıların dikkatini çeken milyar dolarlık lüks tatil köyü projesi, yerel halkın mülkiyet itirazlarıyla karşılaştı. ABD'nin eski başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın da şahsi kapasitesiyle desteklediği projeye karşı çıkan köylüler, arazilerinin kendi rızaları dışında, bölgede hak iddia eden başka bir şahıs tarafından satıldığını iddia ediyor. 81 yaşındaki Kostaq Konomi gibi bölge sakinleri, arazilerinin etrafının dikenli tellerle çevrildiğini ve kendi topraklarına girişlerine izin verilmediğini belirterek duruma tepki gösteriyor.
Komünist Dönemden Kalan Mülkiyet Sorunları
Arnavutluk'ta toprak mülkiyeti konusu, ülkenin karmaşık siyasi geçmişi nedeniyle uzun süredir en tartışmalı konulardan biri olmaya devam ediyor. İkinci Dünya Savaşı sonrasında yönetimi devralan komünist rejim döneminde devletleştirilen arazilerin, 1990'ların başında demokrasiye geçişle birlikte eski sahiplerine iade edilmesi süreci pek çok hukuki boşluk ve çatışma yarattı.
Zvernec sakinleri, 1990'larda yerel makamlar tarafından kendilerine verilen tapu ve vergi belgelerine sahip olduklarını öne sürüyor. Ancak arazilerin, hak iddiasını Osmanlı İmparatorluğu dönemine kadar dayandıran Artur Shehu isimli bir başka vatandaş tarafından yatırımcılara satıldığı belirtiliyor. Herhangi bir tazminat veya ödeme almadıklarını ifade eden köylülerin avukatı Kostandin Beko, 2013 yılında lehlerine çıkan bir mahkeme kararı bulunduğunu ve müvekkillerinin projeyi durdurmak amacıyla yeni bir hukuki süreç başlatmaya hazırlandığını kaydetti.
Kushner'ın İlgisi ve Yatırım Süreci
Söz konusu lüks projenin temelleri, Jared Kushner ve eşi Ivanka Trump'ın birkaç yıl önce bölgeyi bir yat gezisi sırasında görmelerine dayanıyor. Doğal güzelliklerden etkilenen çiftin, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama ile Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda bir araya gelerek yatırım fikrini olgunlaştırdığı ifade ediliyor. Planlanan proje kapsamında; oteller, lüks konutlar, yüzme havuzları ve yatlar için iskeleler inşa edilmesi öngörülüyor. Sazan Real Estate Development LLC firması tarafından yürütülen projede, Kushner'ın ve diğer ortakların doğrudan bir yatırım şirketi üzerinden değil, şahsi olarak yer aldıkları vurgulanırken, yatırımcıların köylülerle yaşanan mülkiyet tartışmasına doğrudan müdahil olmadığı aktarılıyor.
Çevresel Endişeler ve Hükümetin Tutumu
Projenin inşa edileceği bölge, yalnızca mülkiyet haklarıyla değil, aynı zamanda barındırdığı hassas ekosistemle de gündemin üst sıralarında. Bölge; yaz aylarında flamingolara, Akdeniz foklarına ve deniz kaplumbağalarına ev sahipliği yapan koruma altındaki sulak alanları barındırıyor. Bu devasa turizm kompleksinin yaban hayatı üzerindeki olası etkileri, Avrupa Birliği yetkilileri tarafından da endişeyle takip ediliyor.
Geçtiğimiz mayıs ayında bölgeye çekilen tel örgülerin yerel halkın denize erişimini engellemesi üzerine, özel güvenlik görevlileriyle bölge sakinleri arasında gerginlikler yaşanmış ve Tiran'da protesto gösterileri düzenlenmişti. Olayların ardından tel örgülerin ve iş makinelerinin bölgeden çekildiği bildirilirken, Başbakan Edi Rama projenin arkasında durmaya devam ediyor. Rama, çalışmaların tamamen yasal olduğunu, devam eden mahkeme süreçlerinin mülkiyeti otomatik olarak dondurmadığını ve bölgenin doğal habitatının titizlikle korunacağını savunuyor. Hukuki sürecin nasıl sonuçlanacağı ve inşaat çalışmalarının ne zaman yeniden başlayacağı ise belirsizliğini koruyor.
