Geçtiğimiz ay taraflar arasında sağlanan ve çatışmaları geçici olarak durduran mutabakat zaptı, son bir haftadır yaşanan yoğun askeri hareketlilikle birlikte tamamen geçerliliğini yitirdi. ABD ordusu, mutabakatın ardından ilk kez bir gün içerisinde iki büyük hava taarruzu dalgası gerçekleştirerek İran'ın güney kıyılarındaki askeri hedefleri vurdu. Bu saldırılara misilleme olarak Tahran yönetimi; komşu ülkelerde konuşlu bulunan Amerikan askeri üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) karşılık verdi. Bu kapsamda, son dönemde ABD tarafından genişletilen Ürdün'deki askeri hava üssüne de yoğun bir füze taarruzu düzenlendiği bildirildi.
Küresel enerji koridorlarında abluka savaşı
İran'ın, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının en önemli geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı üzerindeki denetimini artırma ve gemi geçişlerini engelleme girişimlerine karşılık, Washington yönetimi de çarşamba gününden itibaren İran limanlarına yönelik abluka başlattı. ABD askeri kaynakları, İran'ın Hark Adası yakınlarında bulunan bir tankerin hedef alındığını ve fırlatılan Hellfire füzelerinin geminin bacasına isabet ettiğini duyurdu.
İran devlet medyasında yer alan bilgilere göre ise ABD füzeleri, Hürmüz Boğazı'nda kritik öneme sahip olan Keşm Adası ile ülkenin en büyük limanına ev sahipliği yapan Bender Abbas yakınlarındaki Devrim Muhafızları tesislerini hedef aldı. Yaşanan bu gelişmelerin ardından Tahran'ın, Yemen'deki Husileri harekete geçirerek Kızıldeniz'in girişindeki Babülmendep Boğazı'nı da ulaşıma kapatabileceği yönünde sinyaller verdiği iddia ediliyor. Bölgedeki güvenlik krizinin yeniden tırmanması, küresel enerji fiyatlarının da ani bir şekilde yükselmesine neden oldu.
Sivil alanlar zarar gördü, halk tedirgin
Askeri tırmanışın sivil alanlara yansıyan sonuçları da bölgedeki gerginliği artırıyor. İran yetkilileri, Ahvaz kentinde bulunan bir çocuk kanser hastanesinin yakınlarına füze düşmesi sonucu tahliye edildiğini açıkladı. Ahvaz Cundişapur Tıp Bilimleri Üniversitesi yetkilileri, ana binanın oldukça yakınına isabet eden mühimmat nedeniyle hastaların tahliye edildiğini, ancak tedavilerin aksamaması adına bazı hastaların ertesi gün geri dönmek zorunda kaldığını belirtti. Öte yandan, Tahran'da yaşayan siviller ise çatışma ortamının kalıcı bir savaşa dönüşmesi ihtimalinden derin endişe duyduklarını ve diplomatik çözüm yollarının acilen devreye sokulmasını bekledikselerini ifade ediyor.
Trump'tan "iyi niyet" açıklaması ve diplomasi ihtimali
Saha operasyonlarının gölgesinde siyasi alanda da dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'da tutuklu bulunan bir ABD vatandaşının serbest bırakılmasını "iyi niyet göstergesi" olarak nitelendirdi. İnsan hakları avukatları tarafından yapılan açıklamada, Aralık 2024'ten bu yana İran'da tutulan Dena Karari adlı Amerikan vatandaşının serbest bırakıldığı ve ABD'ye dönmek üzere yola çıktığı doğrulandı.
Ancak bu gelişmeye rağmen askeri caydırıcılık adımları sürüyor. ABD'li yetkililer, hava saldırılarının İran'ın boğaz üzerindeki kontrol kabiliyetini zayıflatmayı amaçladığını belirtirken; İranlı askeri sözcüler ise ülkenin savunma hattının herhangi bir noktadan boğazı kontrol edebilecek güçte olduğunu savunuyor. Uzmanlar, tarafların sınırlı savaş stratejisinin sonuna geldiğini ve önümüzdeki süreçte ya kapsamlı bir diplomatik geri adımın ya da daha büyük bir askeri çatışmanın kaçınılmaz olduğunu öngörüyor.
