Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirilen NATO Liderler Zirvesi, ittifak üyesi ülkeler arasında savunma bütçeleri üzerinden yaşanan sert tartışmalara sahne oldu. ABD Başkanı Donald Trump, zirve sırasında İspanya’yı savunma harcamaları ve dış politika konularındaki tutumu nedeniyle sert bir dille eleştirerek bu ülkeyle olan ticari ilişkileri tamamen durdurma talimatı verdiğini açıklamıştı. Yaşanan bu gerilimin ardından, ABD’ye dönüş yolunda uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump’ın söylemlerini yumuşattığı görüldü. İspanya’nın son dönemde ittifaka olan katkılarını artırdığını belirten Trump, "Hâlâ bazı sorunlarım var ancak İspanya bugün cömert bir adım attı ve taleplerimizi karşıladı" ifadelerini kullandı.
Savunma bütçesindeki yüzde 5 hedefi krize yol açtı
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, ABD Başkanı’nın bu ifadelerle Madrid’in gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 2’sini savunma harcamalarına ayırma hedefine sadık kalmasına atıfta bulunduğu belirtildi. Başbakan Sanchez, zirvede yaptığı konuşmada İspanya’nın savunma bütçesini 2017 yılındaki yüzde 0,98 seviyesinden yaklaşık 33 milyar avroya çıkararak bu yıl itibarıyla yüzde 2’lik taahhüdü yakalayacağını vurgulamıştı.
Buna karşın iki ülke arasındaki temel anlaşmazlığın, ABD’nin NATO üyeleri için öne sürdüğü 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarma yönündeki yeni hedefinden kaynaklandığı bildirildi. İspanya’daki sol koalisyon hükümeti, sosyal yardımlarda kesintiye yol açabileceği gerekçesiyle yapay bir bütçe artışı yerine sadece somut tehditlere karşı rasyonel harcamalar yapılması gerektiğini savunarak bu talebe mesafeli yaklaşıyor.
Ticari ilişkiler ve olası yaptırımlar masada
Trump’ın açıklamalarındaki yumuşamaya rağmen, İspanya’ya yönelik ticari yaptırım tehdidinin tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı henüz netlik kazanmadı. Washington’dan bir yetkili, ilgili federal kurumların İspanyol ürünlerine yönelik olası bir ambargo listesi üzerinde çalışmaya devam ettiğini aktardı. Uzmanlar, ABD yönetiminin İspanya’dan yapılan ithalata tam veya kısmi ambargo uygulamak amacıyla Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nı devreye sokabileceğini belirtiyor.
Gelişmelerin ardından İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles’in, ABD’nin Madrid Büyükelçisi Benjamin Leon ile bir çalışma toplantısı gerçekleştireceği açıklandı. İspanyol diplomatik kaynaklar sahadaki ekonomik verilerde ve yatırımlarda şu an için olumsuz bir durum gözlenmediğini ifade ederken, ülkedeki muhalefet partileri ise hükümetin dış politika stratejilerini eleştirmekle birlikte ulusal çıkarlar noktasında devletin yanında durduklarını bildirdi. İki ülke arasındaki diplomatik ve ticari temasların seyri yakından takip ediliyor.
