Amerika Birleşik Devletleri'nde Donald Trump yönetimi, halk sağlığı ve beslenme alışkanlıklarını kökten değiştirecek yeni bir dönemi resmen başlattı. Beyaz Saray'da Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. öncülüğünde tanıtılan yeni Diyet Rehberi (Dietary Guidelines for Americans), beslenme biliminde yıllardır kabul gören doğruları tersyüz eden radikal değişiklikler içeriyor. Yeni yol haritası, obezite ve kronik hastalıkların temel nedeni olarak görülen paketli ve işlenmiş gıdalar ile ilave şekere karşı topyekün bir savaş ilan ederken; uzun süredir 'sınırlı tüketilmeli' kategorisinde yer alan kırmızı et, tam yağlı süt ürünleri ve hayvansal yağları yeniden sofraların başköşesine yerleştiriyor.
'Gerçek gıda' tüketimi çağrısının yapıldığı bu yeni rehber, hem kamuoyunda hem de bilim dünyasında büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. Kennedy, katkı maddeleri, aşırı tuz ve şeker yüklü endüstriyel gıdaların sağlığa verdiği zararın altını çizerken, yeni dönemin parolasını 'Gerçek gıda yiyin' olarak belirledi. Ancak bu hamle, işlenmiş gıdaların azaltılması konusunda genel bir kabul görse de, doymuş yağların aklanması konusunda uzmanları ikiye bölmüş durumda.
Gıda Piramidi Tersine Döndü: Az Yağlı Dönem Bitiyor
Yeni rehberin en çarpıcı yönü, klasik Amerikan gıda piramidi yapısının tamamen değiştirilmesi oldu. Yeni görsel şemada et, sebze ve doğal yağlar en geniş alanı kaplayarak beslenmenin temeli haline getirilirken; şekerli ve yüksek derecede işlenmiş ürünler listenin en altına itildi. Yıllardır kalp sağlığını koruma gerekçesiyle mesafeli durulan biftek, peynir ve tam yağlı süt gibi hayvansal ürünler, artık sağlıklı beslenmenin ana unsurları olarak öneriliyor.
Bu yaklaşım, on yıllardır uygulanan ve bitkisel yağları önceleyen 'az yağlı beslenme' politikasından kesin bir kopuş anlamına geliyor. Rehber, zeytinyağı gibi bitkisel seçeneklerin yanı sıra tereyağı ve sığır yağı gibi doymuş yağ oranı yüksek hayvansal yağları da alternatif olarak sunuyor. Bu durum, bilimsel çevrelerde, kalp damar hastalıkları riskini artırabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Protein Tüketimi ve Kolesterol Tartışmaları Alevlendi
Yeni kılavuzda dikkat çeken bir diğer kritik detay ise protein alımına yapılan vurgu oldu. Yetişkinler için önerilen günlük protein miktarı, kilogram başına 0,8 gramdan 1,2–1,6 gram seviyesine yükseltildi. Bu artış, önceki tavsiyelerin yüzde 50 ila 100 üzerine çıkılması anlamına geliyor. Ancak New York Üniversitesi gibi kurumlardan bazı uzmanlar, Amerikalıların halihazırda yeterli protein tükettiğini ve bu artışın gereksiz olduğunu savunuyor. Uzmanlar, doymuş yağ ağırlıklı bu yeni düzenin, kötü kolesterol olarak bilinen LDL seviyelerini artırarak kalp krizi ve felç riskini tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Sektörel bazda ise tepkiler çeşitlilik gösteriyor. Et ve süt endüstrisi temsilcileri, kırmızı etin sağlıklı bir protein kaynağı olarak tescillenmesini 'bilimsel bir zafer' olarak nitelendirirken; Amerikan Kalp Derneği (AHA) gibi sağlık kuruluşları, sodyum ve doymuş yağ sınırlarının aşılması riskine karşı temkinli yaklaşıyor. Trump yönetiminin 'Amerika'yı yeniden sağlıklı kılma' hedefinin bir parçası olan bu değişiklikler, okul yemeklerinden askeri rasyonlara kadar pek çok federal beslenme programını 2030 yılına kadar doğrudan şekillendirecek.
