Uganda’daki Kibale Milli Parkı’nda yaşayan ve dünyanın bilinen en büyük vahşi şempanze topluluğu olarak kabul edilen Ngogo grubu, son yıllarda derin bir bölünme yaşıyor. Araştırmacılara göre, bir dönem son derece uyumlu olan bu topluluk, yaklaşık sekiz yıldır şiddetli bir “iç savaş” içinde bulunuyor.
Bilim insanları, 2018 yılından bu yana yaşanan çatışmalarda 17’si yavru olmak üzere en az 24 şempanzenin hayatını kaybettiğini belirtiyor. Gerçek sayının ise daha yüksek olabileceği ifade ediliyor.
Çatışmaların kökeni tam olarak bilinmiyor
Ngogo topluluğunun neden bu kadar sert bir şekilde bölündüğü kesin olarak açıklanamasa da, araştırmacılar birkaç önemli gelişmenin bu süreci tetiklemiş olabileceğini değerlendiriyor.
Topluluk, Batı ve Merkez olarak adlandırılan iki gruba ayrılmış durumda. Daha önce tek bir yapı altında yaşayan bu şempanzelerin arasındaki ilk ciddi gerilim, 2015 yılında gözlemlendi. Bu dönemde Batı grubuna ait bireylerin Merkez grubundan kaçtığı ve kovalandığı kaydedildi.
Araştırmacılar, bu olayın ardından iki grup arasında haftalar süren bir mesafe oluştuğunu ve zamanla etkileşimlerin azaldığını belirtiyor.
Şiddet giderek arttı ve ölümcül hale geldi
2018 yılı itibarıyla iki grup tamamen ayrıldı ve Batı grubuna ait şempanzelerin Merkez grubuna yönelik saldırıları yoğunlaştı. Araştırma verilerine göre, bu süreçte gerçekleştirilen 24 hedefli saldırıda en az yedi yetişkin erkek ve 17 yavru hayatını kaybetti.
Bilim insanları, şempanzelerin doğası gereği oldukça bölgesel davrandığını ve farklı gruplara karşı düşmanca tutumlar sergileyebildiğini vurguluyor. Ancak Ngogo topluluğunun uzun yıllar boyunca birlikte ve uyum içinde yaşadığı biliniyor.
Olası tetikleyici faktörler dikkat çekiyor
Araştırmada, çatışmaları tetiklemiş olabilecek üç önemli gelişmeye dikkat çekiliyor:
Sosyal yapıyı bozan ölümler
2014 yılında nedeni bilinmeyen şekilde beş yetişkin erkek ve bir dişi şempanzenin ölmesi, grup içindeki sosyal bağları zayıflatmış olabilir.
Lider değişimi
2015 yılında alfa erkeğin değişmesiyle birlikte, baskınlık hiyerarşisinde yaşanan dönüşümün saldırganlığı artırmış olabileceği ifade ediliyor.
Salgın hastalık etkisi
2017’de yaşanan solunum yolu salgını sonucu çok sayıda şempanzenin ölmesi, gruplar arasındaki bağları daha da koparmış olabilir. Ölen bireyler arasında, grupları bir arada tutan önemli üyelerin de bulunduğu belirtiliyor.
Araştırma sonuçları dikkat çekici
Bilim insanları, aynı topluluk içinde uzun süre birlikte yaşayan bireylerin, grup ayrışmasının ardından birbirlerine karşı ölümcül saldırılar gerçekleştirdiğini vurguluyor.
Şempanzelerin, insanlara genetik olarak en yakın türlerden biri olması nedeniyle, bu tür davranışların sosyal ilişkiler ve grup dinamikleri açısından önemli veriler sunduğu ifade ediliyor.
Araştırmada, grup içi bağların zayıflamasının ve sosyal yapıdaki değişimlerin, çatışmaların ortaya çıkmasında etkili olabileceğine dikkat çekiliyor.
