Türkiye'de Artan Gıda Zehirlenmeleri Endişe Yaratıyor

Almanya'dan İstanbul'a seyahat eden bir ailenin fertlerinin yaşadığı ağır gıda zehirlenmesi sonucu ikisi çocuk üç kişinin hayatını kaybetmesi, Türkiye'de gıda güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Son aylarda ülkenin çeşitli illerinde görülen toplu zehirlenme vakaları, hem denetimleri hem de gıda politikalarını bir kez daha gündeme taşıdı.

DSÖ: Her yıl 600 milyon kişi etkileniyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), gıdaya bağlı hastalıkları 'temiz olmayan su veya gıdanın tüketilmesi sonucu ortaya çıkan rahatsızlıklar' olarak tanımlıyor. Kuruma göre dünya genelinde 200'den fazla etken, gıda kaynaklı hastalıklara yol açabiliyor.

DSÖ verilerine göre her yıl yaklaşık 600 milyon kişi gıda kaynaklı bir sağlık sorunu yaşıyor. Bu vakalar nedeniyle yılda ortalama 420 bin kişi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin 125 binini çocuklar oluşturuyor. Uzmanlar, iklim değişikliği, artan nüfus, kentleşme ve küresel gıda zincirlerindeki dönüşümlerin risk yönetimini zorlaştırdığına dikkat çekiyor.

Hangi bakteriler risk oluşturuyor?

Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre gıdalarda çok sayıda bakteri, virüs ve parazit bulunabiliyor. Bunlar arasında özellikle Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter jejuni ve Escherichia coli (E. coli), önde gelen gıda kaynaklı hastalık sebepleri arasında yer alıyor.

Salmonella: En sık yumurta, kanatlı hayvan ürünleri ve çiğ hayvansal gıdalarda görülüyor.

Campylobacter: Çiğ süt, iyi pişmemiş kümes hayvanları ve kontamine içme suyuyla ilişkilendiriliyor.

E. coli: Pastörize edilmemiş süt ve kontamine taze ürünlerde hızla çoğalabiliyor.

Gıda zehirlenmesinin belirtileri neler?

Gıda zehirlenmesi çoğunlukla mide bulantısı, karın ağrısı, kusma ve ishalle seyrediyor. Bazı vakalarda ateş ve baş ağrısı da tabloya eşlik ediyor. Bakanlığa göre patojene maruz kalma ile belirtilerin ortaya çıkması birkaç saat ile bir hafta arasında değişebiliyor.

Birçok hastalık gribe benzediği için, insanlar çoğu zaman sorunun kontamine gıdalardan kaynaklandığını fark etmiyor.

Gıda güvenliği riskini artıran unsurlar

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıda kaynaklı hastalıkların yayılımında özellikle şu etkenlerin rol oynadığını belirtiyor:

1. Yiyeceklerin yeterince pişirilmemesi
2. Uygun olmayan saklama koşulları
3. Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi
4. Hayvanlarla temas sonrası hijyen eksikliği

Hangi önlemler alınmalı?

EFSA, gıda zehirlenmesini önlemek için şu adımları öneriyor:

• Yumurta, et ve kümes hayvanlarının iyice pişirilmesi,
• Çiğ ve pişmiş ürünlerin ayrı ortamlarda saklanması,
• Mutfakta kullanılan tüm ekipmanların temiz olması,
• Yemek hazırlamadan önce ve hazırlık sırasında ellerin yıkanması,
• Bozulabilir ürünlerin uygun sıcaklıkta saklanması.

'Türkiye'de gıda güvenliği artık kronik bir sorun'

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Halk Sağlığı Kolu Başkanı Nasır Nesanır, DW Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede Türkiye'de gıda güvenliğinin uzun süredir çözülemeyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirtti.

Nesanır, artan vakaların nedenine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
'Çoğu vaka hijyen, saklama koşulları ve soğuk zincir bozulmasıyla ilgili. Yemek sektöründe risk giderek artıyor. En çok etkilenen gruplar arasında işçiler ve kamu kurumlarında yemek yiyen yurttaşlar var. Denetimler yeterli değil.'

Nesanır'a göre gıda kaynaklı bulaşmanın artmasının temel nedenleri şöyle:

• Denetçi sayısının yetersiz olması
• İl laboratuvarlarının teknik kapasitesinin düşük kalması
• Uygulanan yaptırımların caydırıcı olmaması
• Üretimde 'ucuzluk yarışı' nedeniyle kalitenin düşmesi

'Bağımsız bir Gıda Güvenliği Kurulu kurulmalı'

Nesanır, çözüm önerilerini ise şöyle sıraladı:

• Denetçi sayısının artırılması
• Habersiz denetimlerin yaygınlaştırılması
• Gıda laboratuvarlarının güçlendirilmesi
• Okul, yurt ve toplu yemek hizmeti veren firmalar için özel risk izleme sistemleri oluşturulması
• Kayıt dışı üretimle etkin mücadele
• Denetim sonuçlarının kamuoyuyla düzenli paylaşılması
• Tarım, sağlık ve yerel yönetimlerin ortak olduğu bağımsız bir Gıda Güvenliği Kurulu kurulması

Kaynak: DW Türkçe