Türkiye, doğayı koruma ve karbon salımını minimum seviyeye indirme hedefleri doğrultusunda tek kullanımlık plastikler için yeni bir döneme giriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni düzenlemeyle birlikte, çevre kirliliğine yol açan birçok plastik malzemenin kullanımı tamamen yasaklanacak. Bu önemli yönetmeliğin, hazırlık aşamalarının tamamlanmasının ardından bu yılın sonunda resmi olarak yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Avrupa Birliği Standartlarına Uyum Sağlanıyor
Bakanlık yetkilileri, geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesinde yasal hazırlıklarını hızlandırdı. Aynı zamanda Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda hazırlanan yönetmelik, Avrupa Birliği’nin Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ile tam uyum sağlayacak şekilde tamamlandı. Yeni kurallar, doğada onlarca hatta yüzlerce yıl kaybolmadan kalabilen çevreci olmayan maddelerin kullanımını bitirmeyi amaçlıyor.
Hangi Plastik Ürünlerin Kullanımı Sonlanacak?
Hazırlanan yönetmelik taslağı kapsamında, günlük hayatta sıkça tüketilen birçok malzemenin satışı ve kullanımı sona erdirilecek. Yasaklanacak ürünler listesinde plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu ve plastik tabaklar ilk sıralarda yer alıyor. Bunun yanı sıra, genleştirilmiş polistirenden (EPS) üretilen gıda ve içecek kapları, plastik içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipetler gibi ürünlerin kullanımı tamamen durdurulacak. Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatifler sunulacak.
Hazırlanan bu taslak metin, önümüzdeki günlerde ilgili resmi kurumların incelemesine ve görüşüne açılacak. Sivil toplum kuruluşları ile sektör temsilcilerinin yapacağı detaylı değerlendirmelerin ardından yönetmeliğe son hali verilecek.
Çevresel ve Ekonomik Tasarruf Hedefleri Büyüyor
Uygulamaya alınacak bu yeni düzenleme, çevre kirliliğini önlemenin yanı sıra ciddi bir ekonomik fayda da sunuyor. Yasakların devreye girmesiyle birlikte, yıllık bazda 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun doğaya karışması engellenecek. Aynı zamanda atık yönetim maliyeti kalemlerinde yaklaşık 1,5 milyar liralık büyük bir ekonomik tasarruf sağlanması öngörülüyor.
Gelecek Dönemde Yeni Kısıtlamalar Yolda
Bakanlık, tek kullanımlık plastiklerin tamamen yasaklanmasının ardından ikinci aşama planlarını da taslağa ekledi. İlerleyen dönemlerde, üretiminde kısmen plastik kullanılan içecek bardakları ve gıda kapları için de daraltıcı adımlar atılacak. Ebat veya ağırlık fark etmeksizin kullanılan kargo poşetleri ile ıslak mendil ve yüzey temizleme havlularının tüketimini azaltmaya yönelik özel kısıtlama ve işaretleme tedbirleri planlanıyor.
Türkiye'nin Yıllık Plastik Tüketim Tablosu
Ülke genelindeki tüketim istatistikleri, plastik atık sorununun boyutlarını gözler önüne seriyor. Kayıtlara geçen resmi verilere göre, Türkiye’de 2022 yılı içerisinde tüketilen tek kullanımlık plastik ürün miktarı 709 bin 348 ton olarak belirlendi. Kaydedilen bu miktarın içinde 32 bin 406 ton çatal-kaşık seti, 25 bin 584 ton tabak ve 120 bin ton plastik bardak yer alıyor. Listede en büyük paylardan birini ise 155 bin 935 ton ile plastik içecek şişesi oluşturuyor.
