Donald Trump'ın göreve dönüşüyle birlikte ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), tarihinin en köklü ve tartışmalı değişimlerinden birini yaşıyor. İlk bir yıl içinde ekosistem ve iklim koruma kuralları üzerine yaklaşık 70 iptal adımı atan yönetim, uzmanlara göre halk sağlığı ve çevreye karşı 'topyekûn bir savaş' başlattı.
'EPA'nın İçi Boşaltılıyor'
Guardian'ın analizine göre, geçen yılın ocak ayından bu yana Trump yönetimi, haftada ortalama birin üzerinde bir hızla çevre düzenlemeleri kısıtlamalarını zayıflatan 66 eylem gerçekleştirdi. Bu hamleler arasında sanayi kirliliği muafiyeti tanımaktan, çevre araştırma ofislerini kapatmaya kadar geniş bir yelpaze bulunuyor.
EPA'nın eski çevre adaleti programı direktörü Matthew Tejada, durumu 'EPA'yı tasfiye etme girişimi' olarak nitelendiriyor. Eski bir EPA politika danışmanı olan Jeremy Symons ise kurumu artık 'Çevre Kirliliği Ajansı' olarak adlandırdığını belirterek, 'Kirleticilere, insan sağlığı pahasına yardım ediliyor' ifadelerini kullandı.
EPA sözcüsü ise eleştirileri reddederek, 'İklim fanatiklerinin aksine, Trump EPA'sı ekonomik büyüme önündeki düzenlemeleri kaldırırken halk sağlığını koruma yükümlülüğünü de yerine getiriyor' savunmasını yaptı.
1. Hava Kalitesi ve Emisyon Standartları Tehlikede
Trump'ın EPA'sı, Temiz Hava Yasası (Clean Air Act) kapsamında kömür santralleri ve kimyasal üreticileri gibi tesislere hava kirliliği standartları konusunda muafiyet tanıdı. Mart ayında yetkililer, kirletici tesisleri sadece bir e-postayla muafiyet talep etmeye davet etti.
Daha da çarpıcı olanı, kurumun hava kirliliği kısıtlamaları üzerine yaptığı maliyet-fayda analizlerini değiştirmesidir; artık hayat kurtarma değeri yerine sadece şirket maliyetleri dikkate alınıyor. Uzmanlar, bu adımın küresel hava kalitesi endekslerini olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuyor.
2. İçme Suyu ve PFAS Düzenlemeleri Gevşetiliyor
Su güvenliği de yeni düzenlemelerden nasibini aldı. EPA Yöneticisi Lee Zeldin, kanser riski taşıyan PFAS (sonsuza kadar kalan kimyasallar) sınırlamalarını yeniden değerlendirmeye aldı. Mayıs ayında, içme suyu standartları arasında yer alan altı ulusal kuraldan dördünün iptali önerildi. Ayrıca, Temiz Su Yasası kapsamındaki koruma alanları daraltılarak tarım ve madencilik atıklarının su yollarına karışmasının önü açıldı.
3. Toksik Kimyasallar ve Halk Sağlığı Riskleri
EPA, çocukların toksik madde maruziyetini inceleyen bilimsel araştırmalar için ayrılan 40 milyon dolarlık fonu iptal etmeyi planlıyor. Ayrıca, kanserojen maddeler arasında gösterilen formaldehit ve metilen klorür gibi kimyasallara yönelik kısıtlamalar da gevşetiliyor. Eski EPA Bilim Danışma Kurulu üyeleri, kurumun kanıta dayalı bilim ve veri temelli politikaları sistematik olarak hedef aldığını belirtiyor.
4. İklim Krizi ve Karbon Emisyonları
Trump yönetiminin en cüretkâr adımı, tüm federal iklim düzenlemeleri için yasal temel oluşturan 2009 tarihli 'tehlike bulgusu' (endangerment finding) kararını yürürlükten kaldırma girişimi oldu. Bu hamle, ABD'deki tüm iklim değişikliği yasaları ve kurallarını tek seferde silme potansiyeline sahip.
Aynı zamanda araç emisyon limitleri kaldırılıyor ve karbon salınımı yapan kömür santrallerine yönelik kısıtlamalar gevşetiliyor. Uzmanlar, bu adımların sera gazı emisyonlarını hızla artıracağı ve küresel ısınma sürecini hızlandıracağı konusunda hemfikir.
Editör Notu: Bu içerik, ABD çevre politikaları ve Trump dönemi EPA kararları üzerine yapılan güncel analizleri içermektedir.
