İran'da ekonomik krizin tetiklediği ve ülke geneline yayılan protesto gösterilerine dair yeni veriler açıklandı. ABD merkezli insan hakları kuruluşları, olaylarda yaşamını yitirenlerin sayısının 6 bin 500'ü geçtiğini duyurdu.
Gözaltı Sayısı 50 Bine Dayandı
İran genelinde haftalarca süren ve sokakları savaş alanına çeviren olayların bilançosu giderek netleşiyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı (HRANA), protestolar sırasında yaşanan can kayıplarına ilişkin güncel raporunu paylaştı. Rapora göre, gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısı, güvenlik güçleri de dahil olmak üzere 6 bin 563'e yükseldi. Bir önceki gün 6 bin 479 olarak açıklanan ölü sayısı, sahadan gelen yeni doğrulama bilgileriyle artış gösterdi.
Kuruluşun verileri sadece can kayıplarıyla sınırlı kalmadı. Ülke genelindeki birçok noktada patlak veren olaylar sonucunda, bugüne kadar yaklaşık 49 bin kişinin gözaltı işlemine tabi tutulduğu belirtildi. Yaşamını yitirenler arasında 214 güvenlik görevlisinin de bulunduğu raporlara yansıdı.
Olayların fitili, 28 Aralık 2025 tarihinde ateşlenmişti. Tahran Büyük Çarşı esnafının, yerel para biriminin döviz karşısında yaşadığı rekor değer kaybı ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle başlattığı kepenk kapatma eylemleri, kısa sürede rejim karşıtı sloganlarla ülke geneline yayılan kitlesel bir harekete dönüştü.
Başkent Tahran başta olmak üzere birçok büyükşehirde 8 Ocak'ta şiddetini artıran protestolar, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılaştı. Olayların kontrol edilemez bir noktaya gelmesi üzerine ülke yönetimi, iletişimi kısıtlamak amacıyla internet erişimini engelleme yoluna gitmişti. Sokaklardaki gerilim, ülkenin yakın tarihindeki en kanlı toplumsal olaylardan biri olarak kayıtlara geçti.
Resmi Rakamlar ile HRANA Verileri Arasındaki Uçurum
İranlı yetkililer ile uluslararası gözlemcilerin açıkladığı rakamlar arasında ciddi bir uçurum bulunuyor. İran Şehit ve Gaziler Vakfı, Adli Tıp Kurumu verilerine dayandırarak 21 Ocak'ta yaptığı açıklamada, ölü sayısını 3 bin 117 olarak duyurmuştu. Resmi makamlar, bu ölümlerden 2 bin 427'sinin 'silahlı terör grupları' tarafından gerçekleştirildiğini savunurken, hayatını kaybeden 690 kişi hakkında detaylı bilgi paylaşmamıştı.
Öte yandan, HRANA gibi bağımsız kaynaklar, sokaklardaki gösteriler fiilen sona ermiş olsa da, hastane kayıtları ve yerel kaynaklardan gelen bilgileri teyit etmeye devam ediyor. Ajans, doğrulanan yeni vakalarla birlikte bilançonun daha da ağırlaşabileceğini öngörüyor. Doğrulanmış verilerin geriden gelmesi nedeniyle, önümüzdeki günlerde can kaybı ve tutuklu sayısına dair güncellemelerin sürmesi bekleniyor.
