Dünyanın önde gelen gazetelerinden The Guardian, edebiyat otoritelerinin oylarıyla belirlenen tüm zamanların en iyi 100 romanı listesini yayımladı.
Edebiyat dünyasının en prestijli listelerinden biri olarak kabul edilen "tüm zamanların en iyi 100 romanı" seçkisi, dünya çapında 170’ten fazla yazar, eleştirmen ve akademisyenin katılımıyla oluşturuldu. George Eliot’ın klasik eseri Middlemarch listenin zirvesinde yer alırken, Toni Morrison ve James Joyce gibi edebiyat dünyasına yön veren isimler ilk üçte kendilerine yer buldu.
Edebiyatın Dev İsimleri Seçkide Buluştu
The Guardian tarafından gerçekleştirilen bu kapsamlı çalışma, orijinal dili İngilizce olan veya İngilizceye çevrilmiş eserler üzerinden İngiliz edebiyatı ve dünya edebiyatının mihenk taşlarını bir araya getirdi. Seçkide Salman Rushdie, Margaret Atwood, Stephen King, Ian McEwan, Chimamanda Ngozi Adichie ve Türk edebiyatının önemli isimlerinden Elif Şafak gibi dünya çapında tanınan romancılar, eleştirmenler ve akademisyenler yer aldı.
Katılımcılardan kendi kişisel ilk 10 tercihlerini belirlemelerinin istendiği bu süreç, edebiyat dünyasında "imkânsız bir görev" olarak nitelendirilse de ortaya çıkan sonuçlar edebiyat tarihine ışık tutuyor.
Kadın Yazarların Listedeki Yükselişi
Listenin en dikkat çekici istatistiksel değişimlerinden biri, kadın yazarların eserlerinin temsil oranındaki belirgin artış oldu. 2003 ve 2015 yıllarındaki verilerle kıyaslandığında, kadın yazarların listeye girişi bu yıl 36 esere yükseldi.
Virginia Woolf, listeye giren beş romanı ile listenin en çok eserle temsil edilen ismi olurken; Jane Austen ve Charles Dickens dörder romanla bu ismi takip ettiler. Zirvedeki Middlemarch, taşra hayatı üzerinden aşk, inanç, siyaset ve ahlak gibi evrensel temaları işlemesiyle panelistler tarafından "yetişkinler için yazılmış en önemli İngiliz romanlarından biri" olarak nitelendirildi.
Türler Arası Çeşitlilik ve Eksik Kalanlar
Listenin genel yapısına bakıldığında klasiklerin ağırlığı hissedilse de; bilimkurgu türünden Ursula K. Le Guin'in Karanlığın Sol Eli ve polisiye gerilimden Patricia Highsmith’in Yetenekli Bay Ripley gibi türler arası başyapıtlar da başarı gösterdi.
Buna karşın, bazı edebiyat çevrelerinde tartışmalara neden olan bir unsur ise çocuk edebiyatından hiçbir eserin listeye alınmaması oldu. Ayrıca J.R.R. Tolkien ve John le Carré gibi isimlerin yanı sıra, Amerikan edebiyatının önde gelen temsilcileri Norman Mailer ve Philip Roth gibi yazarların listeye dahil edilmemesi, edebiyat eleştirmenleri arasında üzerine konuşulan detaylar arasında yer aldı.
Edebiyatın Birleştirici Gücü
Elif Şafak, hazırlanan seçkiye dair kaleme aldığı yazısında kurgunun gerçeklikten kaçıştan ziyade, insanı gerçeğe ve birbirine yakınlaştıran bir araç olduğunu vurguladı. Şafak, "Büyük hikâyeler zamansızdır ve evrenseldir," diyerek edebiyatın kriz dönemlerinde dahi insanlığı anlamlandırma gücüne dikkat çekti.
İşte The Guardian'a Göre Tüm Zamanların En İyi 100 Romanı
100- Antonia (My Ántonia) – Willa Cather
99- Arabulucu (The Go-Between) – L.P. Hartley
98- Yol (The Road) – Cormac McCarthy
97- Madde 22 (Catch-22) – Joseph Heller
96- Pedro Páramo – Juan Rulfo
95- Yuvaya Dönüş (The Return of the Native) – Thomas Hardy
94- Bilinen Dünya (The Known World) – Edward P. Jones
93- Görünmez Kentler (Invisible Cities) – Italo Calvino
92- Duygusal Eğitim (Sentimental Education) – Gustave Flaubert
91- Yaşam ve Yazgı (Life and Fate) – Vasili Grossman
90- Jacob’ın Odası (Jacob’s Room) – Virginia Woolf
89- Karanlığın Sol Eli (The Left Hand of Darkness) – Ursula K. Le Guin
88- Ragtime – E.L. Doctorow
87- Güzellik Çizgisi (The Line of Beauty) – Alan Hollinghurst
86- Yürek Burgusu (The Turn of the Screw) – Henry James
85- Vejetaryen (The Vegetarian) – Han Kang
84- Yetenekli Bay Ripley (The Talented Mr Ripley) – Patricia Highsmith
83- Silahlara Veda (A Farewell to Arms) – Ernest Hemingway
82- Aşkın Sonu (The End of the Affair) – Graham Greene
81- Buddenbrooklar (Buddenbrooks) – Thomas Mann
80- Rebecca – Daphne du Maurier
79- Dağlardan Duyur Onu (Go Tell It on the Mountain) – James Baldwin
78- Bay Biswas İçin Bir Ev (A House for Mr Biswas) – V.S. Naipaul
77- Gökkuşağı (The Rainbow) – D.H. Lawrence
76- Dracula – Bram Stoker
75- En Mavi Göz (The Bluest Eye) – Toni Morrison
74- Tedirginlik Koşulları (Nervous Conditions) – Tsitsi Dangarembga
73- Austerlitz – W.G. Sebald
72- Müşterek Dostumuz (Our Mutual Friend) – Charles Dickens
71- Yakın (Kindred) – Octavia E. Butler
70- Adsız Sansız Bir Jude (Jude the Obscure) – Thomas Hardy
69- Suç ve Ceza (Crime and Punishment) – Fyodor Dostoyevski
68- Kan Meridyeni (Blood Meridian) – Cormac McCarthy
67- Niteliksiz Adam (The Man Without Qualities) – Robert Musil
66- Usta ile Margarita (The Master and Margarita) – Mihail Bulgakov
65- Renklerden Moru (The Color Purple) – Alice Walker
64- İyi Asker (The Good Soldier) – Ford Madox Ford
63- İnci Gibi Dişler (White Teeth) – Zadie Smith
62- Yükselen Güneşin Ülkesinde (Half of a Yellow Sun) – Chimamanda Ngozi Adichie
61- Satürn’ün Halkaları (The Rings of Saturn) – W.G. Sebald
60- Howards End – E.M. Forster
59- Beni Asla Bırakma (Never Let Me Go) – Kazuo İşiguro
58- Utanç (Disgrace) – J.M. Coetzee
57- Ses ve Öfke (The Sound and the Fury) – William Faulkner
56- Mansfield Park – Jane Austen
55- Dalgalar (The Waves) – Virginia Woolf
54- Orlando – Virginia Woolf
53- Venüs’ün Geçişi (The Transit of Venus) – Shirley Hazzard
52- Altın Kase (The Golden Bowl) – Henry James
51- Benim Olağanüstü Akıllı Arkadaşım (My Brilliant Friend) – Elena Ferrante
50- Geniş, Geniş Bir Deniz (Wide Sargasso Sea) – Jean Rhys
49- Hassas Bir Denge (A Fine Balance) – Rohinton Mistry
48- Dönüşüm (The Metamorphosis) – Franz Kafka
47- Gurur Dünyası (Vanity Fair) – William Makepeace Thackeray
46- Leopar (The Leopard) – Giuseppe Tomasi di Lampedusa
45- Altın Defter (The Golden Notebook) – Doris Lessing
44- Giovanni’nin Odası (Giovanni’s Room) – James Baldwin
43- Gölün Evi (Housekeeping) – Marilynne Robinson
42- Büyülü Dağ (The Magic Mountain) – Thomas Mann
41- Karanlığın Yüreği (Heart of Darkness) – Joseph Conrad
40- Süleyman’ın Şarkısı (Song of Solomon) – Toni Morrison
39- Gözleri Tanrı’yı Seyrediyordu (Their Eyes Were Watching God) – Zora Neale Hurston
38- Masumiyet Çağı (The Age of Innocence) – Edith Wharton
37- Görülmeyen Adam (Invisible Man) – Ralph Ellison
36- Damızlık Kızın Öyküsü (The Handmaid’s Tale) – Margaret Atwood
35- Büyük Umutlar (Great Expectations) – Charles Dickens
34- Kurtlar Hanedanı (Wolf Hall) – Hilary Mantel
33- David Copperfield – Charles Dickens
32- Küçük Şeylerin Tanrısı (The God of Small Things) – Arundhati Roy
31- Bayan Jean Brodie’nin Baharı (The Prime of Miss Jean Brodie) – Muriel Spark
30- Frankenstein – Mary Shelley
29- Solgun Ateş (Pale Fire) – Vladimir Nabokov
28- Karamazov Kardeşler (The Brothers Karamazov) – Fyodor Dostoyevski
27- Dava (The Trial) – Franz Kafka
26- Don Kişot (Don Quixote) – Miguel de Cervantes
25- Lolita – Vladimir Nabokov
24- Günden Kalanlar (The Remains of the Day) – Kazuo Ishiguro
23- Geceyarısı Çocukları (Midnight’s Children) – Salman Rushdie
22- Parçalanma (Things Fall Apart) – Chinua Achebe
21- Bir Hanımefendinin Portresi (The Portrait of a Lady) – Henry James
20- Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) – Emily Brontë
19- Tristram Shandy Beyefendi’nin Hayatı ve Görüşleri (The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman) – Laurence Sterne
18- İkna (Persuasion) – Jane Austen
17- Yüzyıllık Yalnızlık (One Hundred Years of Solitude) – Gabriel García Márquez
16- Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (Nineteen Eighty-Four) – George Orwell
15- Moby Dick / Beyaz Balina – Herman Melville
14- Bayan Dalloway (Mrs Dalloway) – Virginia Woolf
13- Emma – Jane Austen
12- Kasvetli Ev (Bleak House) – Charles Dickens
11- Muhteşem Gatsby (The Great Gatsby) – F. Scott Fitzgerald
10- Madam Bovary (Madame Bovary) – Gustave Flaubert
9- Gurur ve Önyargı (Pride and Prejudice) – Jane Austen
8- Jane Eyre – Charlotte Brontë
7- Savaş ve Barış (War and Peace) – Lev Tolstoy
6- Anna Karenina (Anna Karenina) – Lev Tolstoy
5- Kayıp Zamanın İzinde (In Search of Lost Time) – Marcel Proust
4- Deniz Feneri (To the Lighthouse) – Virginia Woolf
3- Ulysses – James Joyce
2- Sevilen (Beloved) – Toni Morrison
1- Middlemarch – George Eliot
