Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarımsal üretim süreçlerindeki maliyet değişimlerini ortaya koyan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) mayıs ayı verilerini kamuoyuyla paylaştı. Çiftçilerin üretim yaparken kullandığı temel mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçen bu endeks, üreticinin maliyet yükünü göstermesinin yanı sıra tüketiciye ulaşan gıda fiyatlarının gelecekteki seyri açısından da büyük önem taşıyor. Açıklanan resmi verilere göre Tarım-GFE, mayıs ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,44 oranında sınırlı bir artış gösterdi. Ancak asıl dikkat çeken tablo, yıllık bazda ortaya çıkan yüzde 36,65 oranındaki yükseliş oldu. Geçtiğimiz yılın aralık ayına göre yüzde 18,01 artış kaydedilen endekste, on iki aylık ortalamalara bakıldığında ise yüzde 34,20 oranında bir artış eğilimi gerçekleşti.
Üretim ve Yatırım Maliyetlerinde Son Durum
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için hayati olan ana harcama grupları incelendiğinde, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0,35 oranında artış yaşandı. Tarımsal yatırıma doğrudan katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksindeki aylık yükseliş ise yüzde 1,04 olarak ölçüldü.
Geçtiğimiz yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise durum daha belirgin bir hal alıyor. Bir yıllık süreçte, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 39,29 oranında ciddi bir artış görülürken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksindeki yıllık yükseliş yüzde 21,52 seviyesinde kayıtlara geçti. Bu veriler, tarım sektöründeki işletme ve yatırım maliyetlerinin genel piyasa koşullarıyla uyumlu bir şekilde artmaya devam ettiğini net bir şekilde gösteriyor.
En Yüksek Artış Gübre ve Enerji Kalemlerinde
Tarımsal maliyetleri oluşturan alt grupların yıllık değişimlerine bakıldığında, dokuz alt grupta genel ortalamanın altında, iki alt grupta ise ortalamanın üzerinde bir artış yaşandığı tespit edildi. Yıllık bazda maliyeti en çok artan kalemlerin başında, tarımsal verimliliğin belkemiği sayılan gübre ve toprak geliştiriciler yer aldı. Gübre fiyatları son bir yılda yüzde 63,56 oranında yükseliş gösterdi. Onu yüzde 40,75'lik yıllık artışla tarladaki traktörün ve tarım makinelerinin temel ihtiyacı olan enerji ve yağlayıcılar takip etti.
Buna karşın, yıllık bazda en az artış gösteren alt gruplar nispeten daha ılımlı bir seyir izledi. Tarımsal malzemeler yüzde 20,51, tarımsal ilaçlar ise yüzde 22,72 oranında artışla yılı tamamladı.
Aylık Bazda Bakım Masrafları Öne Çıktı
Mayıs ayındaki kısa vadeli fiyat değişimleri incelendiğinde ise üreticiyi kısmen rahatlatan bazı gelişmeler yaşandı. Aylık Tarım-GFE verilerine göre, enerji ve yağlayıcılar grubunda mayıs ayında yüzde 4,39 oranında bir düşüş gerçekleşti. Aylık bazda en az artan harcama kalemi ise yüzde 0,18 ile veteriner harcamaları oldu.
Buna karşılık, aylık artışın en yüksek olduğu kalemler işletme ve onarım giderlerinden oluştu. Çiftçilerin makine bakım masrafları bir önceki aya göre yüzde 3 oranında artarken, bina bakım masraflarındaki yükseliş yüzde 2,22 olarak hesaplandı.
Tarımsal girdi maliyetlerindeki bu güncel tablo, tarım sektöründeki maliyet yönetiminin ne kadar kritik bir aşamada olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Özellikle gübre gibi ithalata ve dövize duyarlı temel girdilerdeki maliyet baskısının dengelenmesi, hem tarımsal üretimin kesintisiz sürmesi hem de raflardaki gıda enflasyonunun kontrol altına alınması için büyük önem taşıyor.
