Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM Adalet Komisyonu), hukuk sisteminde önemli değişiklikler öngören Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerindeki çalışmalarına başladı. Yaklaşık 12 saat süren yoğun mesainin ardından, suça sürüklenen çocuklar hakkında kritik düzenlemeler içeren teklifin ilk iki maddesi komisyon üyeleri tarafından kabul edildi. Kabul edilen maddeler, özellikle çocukların suça karışmasını önleyici tedbirleri ve ağır suçlarda uygulanacak ceza rejimini kapsıyor.
Silahı Çocuğun Ulaşabileceği Yerde Bırakana Hapis Cezası
Yeni yasa teklifiyle birlikte, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a oldukça önemli bir madde ekleniyor. Bu düzenlemeye göre, sahip olduğu ateşli silahı dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir şekilde muhafaza eden ve bu ihmali sonucunda silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan yetişkinler yasal yaptırımla karşılaşacak. Söz konusu ihmal, daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, silah sahibine 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
12-15 Yaş Grubunda Ceza Sorumluluğu Şartları
Türk Ceza Kanunu kapsamında yapılan bir diğer önemli değişiklik ise çocukların yaş gruplarına göre ceza ehliyetlerini yeniden düzenliyor. Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış olan çocukların durumu, eylemin bilincinde olup olmamalarına göre değerlendirilecek. Bu yaş grubundaki bir çocuk, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyor veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse ceza sorumluluğu taşımayacak; ancak haklarında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Eğer çocuk, işlediği eylemin hukuki sonuçlarını algılama yeteneğine sahipse ceza indirimi devreye girecek. Bu durumda suç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verilecek. Diğer suçlarda ise cezalar yarı oranında indirilecek ve verilecek hapis cezası her bir fiil için en fazla 9 yıl olabilecek.
15-18 Yaş Grubunda İndirim Oranları Yeniden Belirlendi
Kanun teklifi, fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını doldurmamış olan gençleri de kapsıyor. Bu yaş grubundaki bireyler için suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği durumlarda 19 yıldan 27 yıla kadar, müebbet hapis cezasını gerektirdiği durumlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilecek. Diğer cezalar ise üçte bir oranında indirilecek ve bu hallerde verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Hakime Takdir Yetkisi: Ağır Suçlarda İndirim Uygulanmayabilecek
Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri de Türk Ceza Kanunu'na eklenen hakime takdir yetkisi tanıyan yeni hüküm oldu. Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ciddi suçları işleyen çocuklar için mahkemenin değerlendirme kriterleri genişletiliyor. Hakim; somut olaydaki kusurun ağırlığı, suçun işleniş şekli, güdülen amaç ve şüphelinin daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilip edilmediği gibi hususları göz önünde bulunduracak.
Bu değerlendirme sonucunda, 15-18 yaş grubundaki suça sürüklenen çocuklar için yaş indirimi hiç uygulanmayabilecek. Benzer şekilde, 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ise bir üst yaş grubunun (15-18 yaş) ceza rejimi uygulanabilecek. Bu madde ile özellikle bilinçli ve ağır sonuçlar doğuran eylemlerde adaletin daha hassas tecelli etmesi amaçlanıyor.
Görüşmeler 21 Temmuz'da Devam Edecek
Meclis Adalet Komisyonunda, teklifin tümü ve ilk 2 maddesi üzerindeki görüşmeler uzun müzakerelere sahne oldu ve yaklaşık 12 saat sürdü. Kabul edilen maddelerin ardından komisyon, yasa teklifinin geri kalan maddelerini detaylandırmak üzere çalışmalarına 21 Temmuz Salı günü devam etme kararı aldı.
