Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen, Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu görüşmelerinin ardından kabul edilerek yasalaştı. Türk hukuk sisteminde icra iflas süreçlerinden ceza muhakemesine, idari yargıdan tazminat hukukuna kadar geniş bir yelpazede yenilikler getiren düzenleme ile yargı süreçlerinin hızlandırılması ve adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi hedefleniyor.
İcra ve İflas Kanunu'nda mirasçılara özel düzenleme
Yeni yasayla birlikte İcra ve İflas Kanunu kapsamında önemli değişikliklere gidildi. Tüm maliklerin miras yoluyla edindikleri ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak. Bu usul bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak.
Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda, alacağın teminatı karşıladığı miktar kadar satış talep eden alacaklıdan teminat alınmayacağı ve Hazine'nin teminat göstermekten muaf olduğu belirtilecek. Verilecek teklifler, haczedilen malın muhammen kıymet oranının yüzde 50'si olarak belirlenirken; mirasçılar arasındaki birinci artırmada bu oran muhammen kıymetin yüzde 100'ü, ikinci artırmada ise yüzde 50'si olarak uygulanacak. İhale bedelini süresi içinde yatırmayan alıcıların teminatları iade edilmeyip satış masraflarından düşülecek ve bu kişilere icra dairesince teklif edilen bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası kesilecek.
Noterlik işlemleri ve Danıştay daire sayısında yeni süreç
Noterlik Kanunu üzerinde yapılan güncellemelerle, mahkemeler ve cumhuriyet başsavcılıkları noterlik evraklarını inceleyebilecek. Aslı istenen evrakların aslına uygun örneği noterlikte kalacak, aslı mercilere gönderilecek. Elektronik ortamda istenen belgeler ise güvenli elektronik imza ile iletilecek ve bu işlemler için posta masrafı dışında harç veya ücret alınmayacak.
Ayrıca, Danıştay Kanunu değişikliği ile Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik süre 23 Temmuz 2030'a kadar 4 yıl uzatıldı. Bu tarihe kadar boşalan her iki üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da vazgeçildi.
İdare mahkemelerinde tek hakimle görülecek davalar genişletildi
İdare Mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin iş yükünü hafifletmek amacıyla tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan iptal ve tam yargı davaları, öğrencilerin uzaklaştırma harici disiplin ve not cezaları, kamu görevlilerinin yolluk, izin ve uyarma cezaları gibi dosyalar tek hakim tarafından görülecek.
Bölge İdare Mahkemesi incelemelerinde, ilk derece mahkemesinin kararı eksik veya hatalı bulunursa, mahkeme maddi yanlışlıkları düzelterek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Kesin kararın kaldırılarak dosyanın iade edilmesi hususu ise sadece görevsizlik, yanlış hasım veya eksik inceleme (keşif, duruşma) gibi katı kurallara bağlandı. Ayrıca, miktar farkının 2026 yılı itibarıyla 55 bin lirayı geçmediği durumlarda istinaf kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulamayacak.
Adli Tıp Kurumu ve hakim savcı yardımcılarının eğitimleri
Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyelikleri için en az uzmanlık belgesi veya doktora derecesi şartı getirildi ve görev süreleri 4 yıl olarak sınırlandı.
Hakimler ve Savcılar Kanunu kapsamında ise adli ve idari yargı hakim yardımcılarının eğitim süreçleri yeniden yapılandırıldı. Eğitimler sonunda yapılacak yazılı sınav 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek ve sözlü mülakatlarda mesleki yeterlilik, ifade yeteneği ölçülecek. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz yere bilirkişi atayan hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.
Yasal faiz oranları ve vesayet altındakilerin mallarının satışı
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yapılan değişiklikle; faiz oranları, Merkez Bankasının bir önceki yılın 31 Aralık gününde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden hesaplanacak.
Türk Medeni Kanunu gereğince, vesayet altındaki kişilerin menfaati doğrultusunda taşınır ve taşınmaz mallarının satışı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) entegreli elektronik satış portalında açık artırma usulü ile yapılacak. Bu kural 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
IBAN kiralama suçlarına ceza indirimi
Toplumda sıkça tartışılan IBAN kiralama yöntemiyle işlenen dolandırıcılık eylemleri de yasada yer buldu. Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirak eyleminin, sadece banka hesabını veya ödeme araçlarını başkasına kullandırmakla sınırlı kalması durumunda verilecek ceza yarı oranında indirilecek. Ayrıca infaz aşamasında olan hükümlüler, mağdurun zararını 6 ay içinde karşılarsa etkin pişmanlık indiriminden faydalanabilecek.
Genetik verilerin gizliliği ve HAGB kararlarında yeni dönem
Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca kişilerin genetik inceleme sonuçları mahsus bir sistemde kimliksizleştirilerek saklanacak. Beraat durumunda derhal, diğer durumlarda 20 yıl sonra savcı huzurunda yok edilecek.
Kamuoyunda en çok tartışılan konulardan olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) şartları yeniden düzenlendi. 2 yıl veya daha az süreli cezalarda verilebilen HAGB kararı için sanığın zarar tazmini yapması gerekecek ve karar artık istinaf veya temyiz yoluna götürülebilecek. Denetim süresi 5 yıl olacak ve kişi eğitim programlarına veya kamu hizmetine yönlendirilebilecek. İşkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında ise HAGB kesinlikle uygulanmayacak. Kaçak sanıklar hakkında beraat kararı verilemeyecek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı kararlara 3 ay içinde itiraz edebilecek.
Tazminat faizleri ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu değişiklikleri
Türk Borçlar Kanunu düzenlemesiyle, çalışma gücü veya destekten yoksun kalma kayıplarına yönelik tazminat hesaplamalarında faiz başlangıç süreleri netleştirildi.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu içerisindeki belirsiz alacak davası hükmü yürürlükten kaldırıldı. Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep tahkikat bitene kadar artırılabilecek. Duruşmalar arası süre 3 ayı geçemeyecek. Ses ve görüntü nakli ile katılım sağlanan duruşmalarda feragat gibi kritik işlemler hariç elektronik imza veya beyan geçerli olacak.
Tekliften çıkarılan maddeler ve komisyon başkanının açıklaması
Genel Kurulda verilen önergeler sonucunda; icra iflas vekalet ücreti ilamları ile bilgisayarlarda arama ve kopyalama yetkisini genişleten madde yasa metninden çıkarıldı.
Oylama sonrası söz alan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, yeni ceza politikasına dikkat çekerek, organize dolandırıcılıkla mücadele ederken IBAN kiralayan kişilerin kusur oranlarına göre adil bir cezalandırma sistemi getirdiklerini vurguladı. Kanunun kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan birleşimi 21 Temmuz Salı saat 15.00'te toplanmak üzere kapattı.
