Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilerin büyük çoğunluğuna fiilen kapalı olması nedeniyle sevkiyatların yapılamaması ve depoları dolan petrol üreticilerinin üretimlerinde kesintiye gitmek zorunda kalması, petrol piyasasındaki kaybı 500 milyon varile taşıdı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemeleri, Orta Doğu’da birçok petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz tesisinde üretimin aksamasına yol açtı.
Dünyadaki günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, sevkiyatların durmasına ve üretim kesintilerine neden oldu.
Küresel arz daralması derinleşiyor
İngiltere merkezli veri analitik şirketi Vortexa Başekonomisti David Wech’in hesaplamasına göre, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle petrol piyasasındaki kayıp 500 milyon varile ulaştı.
Bu miktarın yaklaşık 190 milyon varili Körfez’de mahsur kalan tankerlerde bulunuyor. Orta Doğu’dan ham petrol ve petrol ürünü yüklemelerindeki kayıp ise 2025’teki günlük ortalama veriler dikkate alındığında 310 milyon varil olarak hesaplandı.
İran’ın ihracatı hariç tutulduğunda, Orta Doğu’dan Asya’ya deniz yoluyla giden ham petrol ve kondensat miktarı mevsimsel olarak rekor düşük seviyeye geriledi.
Vortexa’dan edindiği verilere göre söz konusu 500 milyon varillik kaybın 130 milyon varili Suudi Arabistan, 122 milyon varili Birleşik Arap Emirlikleri, 110 milyon varili Irak ve 64 milyon varili Kuveyt kaynaklı.
Katar’ın kaybı 46 milyon varil, İran’ın 15 milyon varil ve diğer ülkelerin toplam kaybı ise 14 milyon varil olarak hesaplandı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üye ülkeleri 11 Mart’ta 400 milyon varille kurum tarihindeki en yüksek stratejik petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldı.
Petrol piyasasındaki kaybın, IEA ülkelerinin piyasaya süreceği rezerv miktarının üzerinde olduğu belirtiliyor. Wech’e göre bu varillerin piyasaya verilme hızı, günlük 17 milyon varillik kaybın oldukça gerisinde kalacak.
IEA Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu’daki savaşın dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisini yarattığını belirterek, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun 1973 petrol krizinden bu yana görülen en sert arz şoklarından biri olduğunu ifade etti.
Piyasalarda baskı artabilir
Analistlere göre petrol piyasasındaki arz kaybının etkileri henüz tüketici tarafında tam olarak hissedilmedi ancak bu haftadan itibaren fiyatlarda ve tedarik zincirinde daha belirgin etkilerin görülmesi bekleniyor.
