Ortadoğu’da tırmanan gerilim ve stratejik geçiş noktalarındaki fiili engellemeler, Tahran’ın ekonomik sinir uçlarını felç etmiş durumda. Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından paylaşılan son projeksiyonlar, İran ekonomisinin 2026 yılı içerisinde yüzde 6,1 oranında küçüleceğine işaret ediyor. Aynı süreçte genel enflasyon oranının yüzde 68,9 seviyelerine tırmanması beklenirken, sahadan gelen bilgiler internet kısıtlamaları ve veri akışındaki aksaklıklar nedeniyle gerçek tablonun çok daha ağır olabileceğini gösteriyor.
Temel Gıda Ürünlerinde Rekor Fiyat Artışları
Savaşın etkisiyle tedarik zincirlerinin kırılması, İran halkının alım gücünü neredeyse sıfırladı. 2026 yılı Şubat ayı itibarıyla paylaşılan veriler, gıda fiyatlarındaki artışın yüzde 105 sınırını aştığını kanıtlıyor. Özellikle ekmek ve tahıl ürünlerinde yaşanan yüzde 140’lık artış ile yağ grubundaki yüzde 219’luk yükseliş, temel tüketim maddelerini ulaşılmaz hale getirdi. Bu durum, ülkede sosyal dengelerin de hassas bir noktaya taşınmasına neden oluyor.
Riyal Çakıldı: 10 Milyonluk Banknotlar Tedavülde
İran yerel para birimi riyal, dolar karşısında tarihi değer kaybını sürdürerek 1,32 milyon seviyesine kadar geriledi. Ekonomik yönetim, piyasadaki nakit ihtiyacını ve hiperenflasyonun yarattığı fiziksel para talebini karşılayabilmek adına 10 milyon riyallik yüksek kupürlü banknotları dolaşıma sokmak zorunda kaldı. Para birimindeki bu erime, dış ticareti ve ithalata dayalı üretimi durma noktasına getirdi.
Hürmüz Boğazı ve Dış Ticaretin Felci
İran’ın toplam ticaret hacminin yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’ndaki abluka, ülke ekonomisine en büyük darbeyi vuran unsur olarak öne çıkıyor. ABD öncülüğündeki deniz gücünün kontrolü altındaki bölgede ticaret yollarının tıkanması, ihracat gelirlerinde yüzde 70’e varan devasa bir kayıp riski oluşturuyor. Enerji tesisleri ve rafinerilere yönelik saldırılarla birleşen bu durum, Tahran’ın döviz girdisini tamamen kesmiş durumda.
270 Milyar Dolarlık Ağır Fatura
Savaşın İran altyapısı üzerindeki maliyetine yönelik yapılan ilk analizler, hasarın büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Elektrik şebekeleri, enerji nakil hatları ve sanayi tesislerine yönelik operasyonların toplam maliyetinin 200 ila 270 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a sunulan raporlar, mevcut yıkımın telafisi ve ekonominin eski rayına oturması için en az 10 yıllık bir zamana ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
