Deniz taşımacılığında tarihi bir dönüm noktasına yaklaşan Norveç, küresel mühendislik camiasının yakından takip ettiği Stad Gemi Tüneli (Stad Ship Tunnel) projesine yeşil ışık yaktı. Yükselen maliyetler nedeniyle bir süredir askıda olan devasa proje, yapılan bütçe düzenlemelerinin ardından yeniden parlamentonun onayını aldı. Nihai bütçenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, asrın projelerinden biri olarak kabul edilen tünelin inşaat çalışmalarına 2027 yılının başında start verilmesi planlanıyor.
Yaklaşık 8,6 milyar Norveç kronu (805 milyon dolar) bütçe ayrılan bu mega proje, Norveç'in batı kıyısında yer alan Stadlandet Yarımadası'nın altından geçecek. Proje kapsamında masif dağ kütlesi delinerek iki büyük fiyort birbirine bağlanacak. Tünelin sadece kaya geçişi 1,7 kilometre uzunluğunda olacak; giriş ve çıkış yapılarıyla birlikte toplam uzunluk 2,2 kilometreye ulaşacak.
30 Metrelik Dev Dalgalara Mühendislik Çözümü
Projenin hayata geçirilmesindeki en büyük etken, bölgenin sahip olduğu sıra dışı ve tehlikeli coğrafi koşullar olarak öne çıkıyor. Stadlandet çevresindeki Stadhavet Denizi, dünya üzerindeki en hırçın ve tehlikeli deniz rotalarından biri kabul ediliyor. Yılın yaklaşık 100 gününde şiddetli fırtınalarla sarsılan bölgede, farklı akıntıların birleşmesiyle dalga yükseklikleri 30 metreye kadar çıkabiliyor.
Bu tehlikeli koridor nedeniyle bölgedeki yolcu feribotları, somon taşıyan ticaret gemileri ve balıkçı tekneleri günlerce limanlarda hava koşullarının düzelmesini beklemek zorunda kalıyor. Deniz ticaretinde yaşanan bu kronik gecikmeler, lojistik süreçleri aksatırken kara ve demiryolu taşımacılığı üzerinde de ciddi bir yoğunluk yaratıyordu.
Dağın İçinden Kruvaziyer Gemileri Geçecek
Mühendislik sınırlarını zorlayan tünel, tamamlandığında devasa boyutlarıyla göz dolduracak. 1,7 kilometrelik sert kaya kütlesinin oyulmasıyla inşa edilecek tünel, 50 metre yükseklik ve 36 metre genişliğe sahip olacak. Deniz seviyesinden tavan yüksekliği ise 33 metre olarak tasarlandı.
Bu geniş ölçüler sayesinde, sadece küçük tekneler değil; 12 metre su çekimine (draft) ve 16 metre genişliğe kadar olan dev kruvaziyer gemileri, yolcu feribotları ve yük gemileri dağın içinden güvenle geçiş yapabilecek. İlk olarak onlarca yıl önce tartışılmaya başlanan ve 2021'de parlamento onayı alan proje, küresel ekonomik dalgalanmalar nedeniyle 2025 sonunda askıya alınmıştı. Müteahhit seçimlerinin tamamlanmasının ardından başlayacak inşaat sürecinin yaklaşık 5 yıl sürmesi bekleniyor.
Karbon Emisyonunda Yüzde 60 Düşüş Hedefi
Norveç hükümeti, bu stratejik yatırımla özellikle ülkenin lokomotif sektörleri olan balıkçılık ve somon yetiştiriciliği alanında büyük bir darboğazı aşmayı hedefliyor. Avrupa pazarına ihraç edilen taze somon sevkiyatlarının kötü hava şartlarına takılmadan tam zamanında teslim edilmesi, ülke ekonomisine milyarlarca kronluk katkı sağlayacak.
Projenin çevresel lojistiğe katkısı da oldukça yüksek. Ağır yük taşımacılığının karayollarından yeniden denize kaydırılmasıyla birlikte, bölgedeki deniz trafiğinde yakıt tüketimi ve karbon emisyonlarının yüzde 60'a kadar azaltılması öngörülüyor.
