Türkiye, küresel iklim değişikliğinin de etkisiyle artan tarım zararlılarına karşı yürüttüğü biyolojik mücadelede devrim niteliğinde adımlar atıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), bitkisel üretimde pestisit ve diğer kimyasalları azaltmak amacıyla zararlı böceklerle savaşan faydalı böcekler üzerine çalışmalarını yoğunlaştırdı.
Antalya'da düzenlenen Uluslararası Tarımsal Araştırma Danışma Grubu'nun (CGIAR) 24. Yönetim Kurulu Toplantısı'nda konuşan TAGEM Genel Müdürü Mustafa Altuğ Atalay, Türkiye'nin tarımsal araştırmalar ve yerli tohum üretimindeki başarısının ardından biyolojik mücadelede de bölgenin lideri konumuna geldiğini belirtti. Türkiye’nin tohumda dışa bağımlılığını tamamen bitirdiğini vurgulayan Atalay, yeni hedefin çevre dostu tarım teknolojilerini yaygınlaştırmak olduğunu ifade etti.
'Samuray Arısı' ile Biyolojik Mücadele
Laboratuvar ortamında üretilen faydalı böcekler, tarım arazilerini hem pahalı hem de zor yollarla zehirlemek yerine doğanın kendi dengesini koruyarak koruma sağlıyor. Bu kapsamda öne çıkan en dikkat çekici tür ise küçücük bir arı familyasından gelen ve hedef alınan zararlı haricinde hiçbir canlıya zararı bulunmayan samuray arısı oldu. Türkiye genelindeki laboratuvarlarda üretilen bu faydalı canlılar, tarım alanlarındaki zararlıların yumurtalarına kendi yumurtalarını bırakarak üremelerini engelliyor. Bazı bölgelerde avcı (predatör) böceklerle zararlılar avlatılırken, bazı bölgelerde ise üreme kabiliyeti olmayan steril böceklerle popülasyon kontrol altına alınıyor. Bu yöntemler sayesinde hem iş gücünden ve ekonomiden büyük tasarruf sağlanıyor hem de tüketiciler için çok daha sağlıklı bitkiler üretiliyor.
Bölge Merkezlerinde Yoğun Üretim Faaliyetleri
Türkiye, coğrafi yapısına ve iklim çeşitliliğine uygun olarak farklı bölgelerde ihtisaslaşmış üretim merkezleri kurdu. Akdeniz'e özgü zararlı böceklerle mücadele etmek amacıyla Adana'da iki merkez olmak üzere Mersin ve Antalya ile birlikte toplam dört merkezde hummalı bir çalışma yürütülüyor. Ege Bölgesi'nin bitki yapısına özgü zararlılar için İzmir'de laboratuvarlar faal halde çalışırken, özellikle Karadeniz bölgesindeki fındık ve sebze bahçelerine büyük zarar veren istilacı kahverengi kokarca türüne karşı ise Samsun, Giresun ve Tokat'taki merkezlerde kitlesel faydalı böcek üretimi gerçekleştiriliyor. İklim değişikliğiyle birlikte ülkemize gelebilecek yeni zararlı böcek, bakteri veya virüslere karşı da bu merkezlerde önceden tedbir alınıyor.
Komşu Ülkeler Sıraya Girdi
İstila riski taşıyan böcek türlerinin sınır tanımadan yayılması, bölgesel bir iş birliğini zorunlu kılıyor. Türkiye’nin geliştirdiği bu ileri biyolojik mücadele tecrübesi, özellikle kahverengi kokarcanın çok daha büyük zararlara yol açtığı dost ve kardeş ülkeler tarafından yakından takip ediliyor. Pek çok komşu ülkenin bu faydalı böceklerin üretim teknolojisi için sıraya girdiğini belirten yetkililer, Türk uzmanların bu ülkelere giderek laboratuvar şartlarında üretim süreçlerini uygulamalı olarak öğrettiğini aktardı. Türkiye böcek ihraç etmese de zararlılarla küresel mücadelede bilgi ve teknoloji transferi sağlayarak tarım ve çevre camiasında öncü bir rol üstleniyor.
