Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi, üye ülkelerin savunma harcamalarını artırma taahhütlerinin yanı sıra milyarlarca dolarlık askeri ihale kararlarına da sahne oluyor. İttifak yönetimi, Soğuk Savaş döneminden bu yana gökyüzünde güvenliği sağlayan ve üzerinde dönen radar kubbesiyle tanınan Boeing E-3 Sentry AWACS erken uyarı uçak filosunu yenileme kararı aldı. Yapılan resmi açıklamada, ABD'li havacılık devi Boeing’in sunduğu E-7 Wedgetail modeline karşı, İsveçli savunma şirketi Saab tarafından geliştirilen GlobalEye erken ihbar ve kontrol uçağının tercih edildiği duyuruldu.
Sürü İHA Tehditlerine Karşı Yeni Nesil Çözüm
Zirve kapsamındaki özel bir etkinlikte konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, eskiyen AWACS filosunun daha küçük ve daha esnek iş jetleri üzerine konuşlandırılmış modern sistemlerle değiştirilmesinin askeri bir zorunluluk haline geldiğini belirtti. Rutte, özellikle son dönemde küresel çatışma alanlarında sıkça görülen sürü insansız hava aracı (İHA) tehditlerine karşı bu yeni sistemin kritik bir rol oynayacağını vurguladı. Yeni nesil gözetleme uçağının, NATO'nun hava savunma ve erken uyarı kabiliyetini önümüzdeki onlarca yıl boyunca güçlü ve güvenilir kılacağını aktaran Genel Sekreter, bu adımın ittifakın savunma doktrinindeki modernizasyon kararlılığını gösterdiğini ifade etti.
Trump’ın Baskılarına Karşı Transatlantik Dengesi
ABD Başkanı Donald Trump'ın müttefik ülkelerin savunma harcamalarını artırması ve Amerikan menşeli askeri teçhizat satın alması yönündeki yoğun baskıları sürerken, Genel Sekreter Rutte uçağın uluslararası üretim yapısına dikkat çekti. Bombardier Global 6500 iş jeti platformu üzerine inşa edilen GlobalEye sisteminin tamamen bir transatlantik iş birliği ürünü olduğunu belirten Rutte; projenin Avrupa ve Kanada sanayisi tarafından teslim edileceğini, ancak ABD savunma sanayisinin de projeye hayati katkılar sunduğunu dile getirdi. Bu vurgu, ittifak içinde hem Avrupalı üreticilerin korunması hem de Washington yönetiminin endüstriyel beklentilerinin karşılanması açısından dengeli bir diplomasi hamlesi olarak yorumlandı.
Teslimat Süreci ve Havada Yakıt İkmal Güncellemesi
Saab CEO'su Micael Johansson, Ankara'da gazetecilere yaptığı açıklamada, NATO ile provisional (geçici) seçimin ardından resmi müzakere sürecine başladıklarını doğruladı. Tedarik edilmesi planlanan 10 adet uçak için toplam bütçenin 4.5 milyar dolar seviyesine kadar ulaşabileceğini belirten Johansson, nihai anlaşmanın kısa süre içinde imzalanması durumunda ilk teslimatların 2030 yılı itibarıyla başlayabileceğini öngördüklerini söyledi. Uçak başına maliyetin yaklaşık 400 ila 450 resmi milyon dolar arasında değişmesi beklenirken, planlama aşamasında uçakların havada yakıt ikmali kabiliyetine sahip olup olmayacağı tartışma konusu oldu. İlk etapta bu özelliğin bulunmayacağı, ancak özellikle Ukrayna sınır hattındaki operasyonlarda büyük avantaj sağlayan havada yakıt ikmali sisteminin ilerleyen süreçte yapılacak modernizasyon güncellemeleriyle uçaklara entegre edileceği öğrenildi. Kararın ardından Saab hisseleri borsada yüzde 4'e yakın değer kazandı.
