TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, AK Parti Eskişehir Milletvekili Ayşen Gürcan başkanlığında toplanarak yükseköğretim alanında kritik düzenlemeler içeren kanun teklifini onayladı. Yaklaşık 14 saat süren yoğun mesainin ardından kabul edilen 'Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi', kamuoyunda geniş kitleleri ilgilendiren öğrenci affı düzenlemesini resmiyete kavuşturdu. Üniversitelerden ilişiği kesilen binlerce kişiye yeniden eğitim hakkı tanıyan bu adım, belirli şartlar ve hukuki istisnalar çerçevesinde hayata geçirilecek.
Öğrenci affı kimleri kapsıyor ve başvuru süreci nasıl işleyecek?
Teklif kapsamında; hazırlık, ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim seviyelerinde öğrenim görürken çeşitli nedenlerle üniversite ile ilişiği kesilen öğrencilere, eğitimlerine kaldıkları yerden devam etme imkanı sunuluyor. Düzenlemeden yararlanmak isteyen adayların, yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde doğrudan ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuru yapması gerekecek. Başvurusu onaylanan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılı itibarıyla yeniden ders başı yapabilecek. Askerlik görevini yerine getiren vatandaşlar için ise sürece ek bir kolaylık sağlanarak, terhis tarihlerini takip eden 2 ay içinde başvuru hakkı tanındı. Bu haktan yararlanabilmek için kişilerin daha önceki af düzenlemelerinden faydalanmamış olması şartı aranıyor.
Düzenleme dışında kalan istisnai durumlar ve suçlar
Hazırlanan kanun teklifinde, af kapsamına alınmayacak durumlar ile kişiler net yasal sınırlarla belirlendi. Üniversiteden kendi isteğiyle kaydını sildirenler bu düzenlemeden yararlanamayacak. Bununla birlikte kamu güvenliğini, toplumsal barışı ve genel ahlakı hedef alan suçlara karışanlar kesin olarak af dışında tutuldu. Bu doğrultuda; terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar eğitim kurumlarına geri dönemeyecek. Sahte belge ile kayıt yaptıranlar veya kaydı bu nedenle iptal edilenler de kapsam dışı bırakıldı. Ayrıca komisyondaki görüşmeler sırasında eklenen maddeyle, Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi'ne bağlı okullardan ilişiği kesilen öğrencilerin de aftan yararlanamayacağı karara bağlandı.
Sözleşmeli öğretim görevlileri için yeni özlük hakları
Kanun teklifi yalnızca öğrencileri değil, akademik kadroları da yakından ilgilendiren maddeler taşıyor. Yaş haddi sebebiyle emekliye ayrılan ancak üniversitelerde sözleşmeli olarak akademik katkı sunmaya devam edecek olan öğretim görevlileri, görevdeki meslektaşlarıyla aynı özlük haklarına kavuşacak. Düzenlemeye göre, 67 ila 75 yaş aralığındaki öğretim görevlilerine 2 yıllık sözleşme yapma imkanı tanındı. Bu kişiler sözleşmeleri süresince ek ders ücreti, geliştirme ödeneği ve akademik teşvik imkanlarından faydalanabilecek. Öte yandan yurt dışındaki yükseköğrenim kurumlarında görev alacak akademisyenlerin görev süresi 5 yıla kadar uzatıldı. Üniversiteler bünyesinde faaliyet gösteren Teknoloji Transfer Ofisleri de mali açıdan güçlendirilerek buluşları devralma ve gelir elde etme yetkisine sahip olacak.
Vakıf üniversitelerine yönelik yaptırımlar ve kapatma yetkisi
Yükseköğretim Kanunu'nda yapılan yapısal güncellemelerle birlikte, akademik birimlerin açılış ve kapanış süreçleri yeniden şekillendirildi. Yeni yasaya göre eğitim öğretime başlama izni, devlet veya vakıf ayrımı gözetilmeksizin doğrudan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kararına bağlandı. Mevcut fakülte, enstitü ve yüksekokulların kapatılması Cumhurbaşkanı kararıyla; meslek yüksekokulu, konservatuvar ve araştırma merkezi gibi birimlerin kapatılması ise YÖK kararıyla gerçekleştirilebilecek.
Vakıf üniversitelerine yönelik denetim mekanizmaları da sıkılaştırıldı. Yasal yükümlülüklere uymayan kurumlara fiillerinin ağırlığına göre; uyarı, yeni program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjan kısıtlaması, faaliyet izninin geçici durdurulması veya tamamen kaldırılması gibi kademeli yaptırımlar uygulanacak. Geçici durdurmaya neden olan gerekçelerin kurucu vakıf tarafından 3 yıl içinde giderilmemesi durumunda, kurumun faaliyet izni tamamen iptal edilecek. Teklif, yükseköğretim kurumlarına ortak ofis açma ve Cumhurbaşkanı kararı ile yurt dışında yerleşke ile akademik birim kurma yetkisi de veriyor.
