New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında daha önce yaptığı "New York'a gelirse tutuklatırım" açıklamasına ilişkin dikkat çeken bir geri adım attı. Mamdani, yayımladığı yeni video mesajında, Netanyahu'yu tutuklama konusunda belediye başkanı olarak bağımsız bir yasal yetkiye sahip olmadığını, ancak ABD federal hükümetinin Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) kararını uygulayabilecek yetkiye sahip olduğunu söyledi.
Mamdani'nin açıklamaları, Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından çıkarılan tutuklama emri ve İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına ilişkin uluslararası tartışmaların yeniden gündeme gelmesine neden oldu.
Mamdani: Netanyahu savaş suçlusu, ancak tutuklama yetkim bulunmuyor
22 Temmuz'da sosyal medya hesabından bir video paylaşan Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nu "savaş suçlusu" olarak nitelendirdi. Videoda, ekibinin Netanyahu hakkında çıkarılan Uluslararası Ceza Mahkemesi tutuklama kararının New York'ta uygulanıp uygulanamayacağını ayrıntılı şekilde değerlendirdiğini belirten Mamdani, yapılan hukuki inceleme sonucunda belediye başkanının böyle bir yetkiye sahip olmadığının ortaya çıktığını söyledi.
"Yasa kapsamında mevcut her seçeneği inceledik. Ancak bunu uygulamak için bağımsız bir yasal yetkiye sahip olmadığımız sonucuna vardık." ifadelerini kullanan Mamdani, bu konuda sorumluluğun federal hükümete ait olduğunu dile getirdi.
ABD yönetimine ICC çağrısı yaptı
Mamdani, açıklamasında ABD yönetimine de çağrıda bulundu. ABD'nin Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taraf olmadığını hatırlatan Mamdani, buna rağmen Washington yönetiminin mahkemenin kararlarını dikkate alması gerektiğini savundu.
"Federal hükümet bu yetkiye sahip. Onları Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne katılmaya ve bu tutuklama emrini yerine getirmeye çağırıyorum." ifadelerini kullandı. Mamdani ayrıca, Netanyahu'nun Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında New York'a gelmesinin beklendiğini, ancak kendisinin şehirde istenmediğini düşündüğünü söyledi.
Daha önce 'Tutuklatırım' demişti
Zohran Mamdani, 18 Temmuz'da New York Times'a verdiği röportajda, Netanyahu'nun New York'a gelmesi halinde ICC'nin tutuklama emrinin uygulanabilmesi için kolluk kuvvetleriyle aktif görüşmeler yürüttüklerini açıklamıştı.
Seçim kampanyası sürecinde de benzer açıklamalar yapan Mamdani, Netanyahu'nun şehre gelmesi durumunda polise tutuklama talimatı vereceğini söylemiş, o dönem yaptığı açıklamada "Bunu yerine getirmeyi amaçlıyorum." ifadelerini kullanmıştı.
Ancak son açıklamasıyla birlikte, bu yönde doğrudan bir yetkisinin bulunmadığını kamuoyuyla paylaşmış oldu.
Trump: Netanyahu ABD'de tutuklanmayacak
Mamdani'nin açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump tarafından da sert şekilde eleştirildi. Trump, 20 Temmuz'da Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Netanyahu'nun ABD sınırları içerisinde hiçbir şekilde tutuklanmayacağını belirtti. Paylaşımında İran'a da değinen Trump, Netanyahu'nun İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı mücadele ettiğini savunarak İsrail Başbakanı'na destek verdi.
ICC neden Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkardı?
Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC), 2024 yılında Gazze'de işlendiği öne sürülen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkardı. Mahkeme aynı süreçte bir Hamas komutanı hakkında da tutuklama kararı verdi.
ICC, Roma Statüsü'ne taraf olan ülkelerde soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla ilgili soruşturma yürütme ve yargılama yetkisine sahip bulunuyor. Ancak ABD, Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için mahkemenin kararlarını uygulamak konusunda hukuki yükümlülük taşımıyor. Buna karşın, ICC üyesi ülkeler, haklarında tutuklama kararı bulunan isimler kendi topraklarına giriş yaptığında, mahkemenin kararını uygulamakla yükümlü kabul ediliyor.
Demokrat seçmenlerde İsrail politikası değişiyor
Mamdani'nin Netanyahu'ya yönelik sert söylemleri, ABD'de Demokrat Parti tabanında İsrail'e yönelik yaklaşımın değiştiği bir dönemde gündeme geldi. Son yayımlanan kamuoyu araştırmalarına göre, Demokrat seçmenlerin yüzde 58'i ABD'nin İsrail'e gereğinden fazla destek verdiğini düşünüyor. Bu oranın 2024 yılında yüzde 45 seviyesinde olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, Gazze'de yaşanan gelişmelerin ardından özellikle genç Demokrat seçmenler arasında İsrail politikalarına yönelik eleştirilerin belirgin şekilde arttığını değerlendiriyor.
İsrail'den Mamdani'ye tepki
Mamdani'nin açıklamaları İsrail cephesinde de tepkiyle karşılandı. İsrail'in Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Danny Danon, yaptığı açıklamada Mamdani'yi hedef alarak şu ifadeleri kullandı:
Siz New Yorklulara hizmet etmek için seçildiniz, Hamas'ın propagandasını yapmak için değil.
Bu açıklama, ABD'de yaklaşan yerel seçimler öncesinde İsrail-Filistin meselesinin siyasi tartışmaların merkezindeki yerini koruduğunu bir kez daha ortaya koydu.
